“Feromon” denince çoğu kişinin aklına ya abartılı popüler hikayeler ya da tamamen uydurma ürünler gelir.
Feromonlar, insanların farkında olmadan algıladığı ve beyin–hormon sistemi üzerinden biyolojik tepkiler oluşturabilen kimyasal sinyallerdir.
İnsanlarda etkileri hayvanlardaki kadar güçlü ve net değildir; daha çok ince, bağlama ve kişiye bağlı değişiklikler şeklinde ortaya çıkar.
Feromonlar hayvanlarda iletişim için kullanılır; eş bulma, tehlike uyarısı, yön bulma ve sosyal hiyerarşiyi düzenleme gibi görevleri vardır.
Bu sebeple feromonlar ne bir şehir efsanesi ne de sihirli bir anahtardır; sınırlı ama gerçek biyolojik etkileri olan sinyallerdir
Feromonlar, insanlarda tartışmalı olmakla birlikte, bilimsel olarak araştırılmış bir konudur.
2000’li yılların başında Biology of Reproduction dergisinde yayımlanan çalışmada, erkeklerin koltuk altı salgılarının kadınlarda hormonal ve duygusal etkiler oluşturabildiği gösterildi.
Sağlıklı erkeklerden birkaç gün boyunca pedler vasıtasıyla koltuk altı salgıları toplandı ve salgılar etanol ile ekstrakte ve konsantre edildi.
Foliküler fazdaki (menstrüel siklusun erken dönemi) sağlıklı menopoz öncesi kadın gönüllülere bu ekstrakt üst dudağın altına uygulandı.
Kontrol grubuna: taşıyıcı solvent (etanol) veya plasebo uygulandı.
Çalışma çift-kör ve plasebo kontrollü tasarlandı.
Uygulama sonrası:
Serum LH (luteinizing hormone) seviyeleri sık aralıklarla (pulsatil salgı için) ölçüldü.
Duygudurum ölçekleri (örneğin gerilim, rahatlama, olumlu/olumsuz etki) ile değerlendirildi.
Ana Bulgular:
Erkek koltukaltı ekstraktı uygulanan kadınlarda:
▪ Bir sonraki LH ritmi değişti, piki önemli ölçüde erkenleşti (LH pulsunun başlangıcı hızlandı).
▪ Bu etki, primer feromon aktivitesine işaret ediyor (hipotalamik-pitüiter-gonadal ekseni doğrudan modüle ediyor).
Duygudurum açısından: Gerilim seviyeleri anlamlı şekilde azaldı, rahatlama seviyeleri anlamlı şekilde arttı. Genel olarak olumlu duygudurum değişikliği gözlendi (negatif duygular azaldı).
Kontrol grubunda (plasebo veya solvent) bu etkiler görülmedi.
Araştırmacılar bu maddeleri klasik anlamda tek bir “feromon” olarak değil; primer feromon (doğrudan hormonal etki) ve modülatör feromon (duygudurum değişikliği) özellikleri taşıyan biyolojik sinyaller olarak tanımlıyor.
Erkek koltuk altı salgılarında bulunan bir veya daha fazla bileşen (muhtemelen androsten türevleri gibi steroidler), kadınlarda hem endokrin (LH pulsatilite) hem de psikolojik (duygudurum iyileşmesi) düzeyde etki gösteriyor.
Bu bileşenler klasik anlamda primer feromon (üreme fizyolojisini doğrudan etkileyen) ve modülatör feromon (davranış/duygudurum etkileyen) olarak sınıflandırılabilir.
Gelelim neticeye
Erkek terinden elde edilen koku ekstraktı, kadınlarda LH salgısının ritmini hızlandırıyor (üreme hormonlarını erken tetikliyor) ve aynı anda onları daha rahatlatıp gerilimlerini azaltıyor.
Bu, insan feromonlarının gerçek bir fizyolojik etkisi olduğuna dair güçlü bir delildir.
Makale: “Male Axillary Extracts Contain Pheromones that Affect Pulsatile Secretion of Luteinizing Hormone and Mood in Women Recipients
Kaynak: https://academic.oup.com/biolreprod/article-abstract/68/6/2107/2683595?redirectedFrom=PDF
***
