Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Oxford Üniversitesi liderliğinde, 9.341 katılımcı üzerinde yapılan 37 çalışmanın değerlendirildiği meta-analizde yeni jenerasyon zayıflama ilaçlarının çok etkili kilo kaybettirdikleri ama ilaç kesildiğinde kiloların hızlıca geri alındığı ortaya çıktı.

Kilo alma diyet/egzersiz programlarından 4 kat daha hızlı.

Bu ilaçlar içinde, özellikle GLP-1 agonistleri gibi semaglutide/Ozempic/Wegovy ve tirzepatide/Mounjaro/Zepbound) var.

Makale, bu ilaçların “sihirli çözüm” olmadığını, uzun vadeli kullanım veya hayat tarzı değişiklikleri olmadan etkinliğin kaybolduğunu vurguluyor.

Analize göre, ilaç bırakanlarda ortalama kilo geri alım hızı: 0.4 kg/ay.

Tüm kaybedilen kilo yaklaşık 1.7 yıl içinde (yani 20-21 ay) tamamen geri geliyor.

Yeni ve daha güçlü ilaçlar (semaglutide ve tirzepatide) için geri alım daha hızlı: 0.8 kg/ay ve 1.5 yıl içinde başlangıç kilosuna dönülüyor.

Önceki diyet/egzersiz programlarında geri alım hızı çok daha yavaş (ayda ~0.1 kg civarı farkla).

Kalp-damar ve metabolik faydalar (kolesterol, tansiyon, HbA1c düşüşü) de 1.4 yıl içinde eski hâline dönüyor.

STEP ve SURMOUNT gibi büyük çalışmalarda: Semaglutide kesildikten sonra 28 haftada kaybedilenin %40’ı, tirzepatide’de 52 haftada %50’den fazlası geri geliyor.

▶ İlaçlar iştahı baskılıyor, mide boşalmasını yavaşlatıyor → kesilince iştah patlıyor, eski yeme alışkanlıkları hızla geri dönüyor.

İlaç alırken bilinçli diyet/egzersiz becerileri gelişmeyebiliyor, kesilince “savunma mekanizması” kalmıyor.

Obezite kronik hastalık; ilaç “tedavi” değil, “destek” – davranış değişikliği olmadan sürdürülebilir değil.

Çalışma lideri Dr. Sam West (Oxford): “Bu ilaçların başarısızlığı değil, obezitenin tabiatı. İlaçlar “yardımcı” olmalı, sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı temeli kalmalı.”

Bu ilaçlar devrim yarattı ama sonsuza kadar kullanılmazsa fayda geçici; birçok kişi 12 ay içinde bırakıyor.

Obezite tedavisi ilaç + yaşam tarzı kombinasyonu olmadan sürdürülemiyor; “sihirli hap” yok!

Zayıflama ilaçlarının yan etkileri

Sık rastlanan yan etkileri: Mide bulantısı (en sık ve en rahatsız edici olan), kusma, ishal, karın ağrısı, şişkinlik, baş ağrısı, yorgunluk, halsizlik…

Daha da önemlisi, bu ilaçların, pankreatit, safra kesesi taşı, mide felci, böbrek hasarı, tiroit kanseri gibi nadir ama çok ciddi yan etkileri de var.

Gelelim neticeye

Obezitenin sebebi vakaların büyük çoğunluğunda ilaç eksikliği değil, başta gıdaların bozulması (aşırı işlenmiş-süslenmiş gıdalar) olmak üzere beslenme hatalarıdır.

Bu hataları ortadan kaldırmadan bir ilaçtan medet ummak akılsızlığın daniskasıdır, yeni hastalıklara davetiye çıkarmaktır.

Bu ilaçlar çok az sayıdaki vakada hakikaten işe yarayabilir ama biraz fazla kilom var diyenlerin kullanacağı ilaçlar değildir.

Kafayı kiloya değil, adam gibi beslenmeye takın.

İdeal kilo diye bir kavram olmadığını; adam gibi beslenmek ve doğru bir hayat tarzına sahip olmak kaydıyla herkesin ideal kilosunun, kendi kilosu olduğunu da unutmayın.

Kaynak: https://www.bmj.com/content/392/bmj-2025-085304

Makale: Weight regain after cessation of medication for weight management: systematic review and meta-analysis

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: