HABERİNİZ OLSUN
ETİBBA DİYOR Kİ
DERDİME BİR ÇARE
TABİBAN-I CİHAN İÇÜN
BENİM ŞARKILARIM
YENİ KOLESTEROL KILAVUZU
💥 Yeni Kolesterol Kılavuzu dünyamıza ve insanlara hayırlı olsun https://www.youtube.com/watch?v=2UvcbcmpD5Y
***
Dikkat: Yazının sonunda ek var!
***
Amerikan Kalp Derneği=AHA ve Amerikan Kardiyoloji Koleji‘ nin (ACC) yeni kan yağları kılavuzu 13 Mart 2026’ da yayınlandı. Bir önceki kılavuz 2018 senesine aitti.
Temel ilke: “Daha düşük seviyeler, daha uzun süre” – yani lipidleri ömür boyu düşük tutmak. İşte ana noktalar,
💦 Tarama ve Ölçüm
▪ Kimler Taranmalı?
▪ Çocuklar: 9-11 ve 19-21 yaşlarında herkes.
▪ Yetişkinler: 20 yaşından başlayarak her 5 yılda bir.
▪ Nasıl Ölçülür? Aç karnına olmak zorunda değil (özel durumlar hariç).
▪ Özel Testler:
▪ Tüm yetişkinlerde ömür boyu en az bir kez Lp(a) testi (genetik risk için zorunlu).
▪ Yüksek trigliserit (TG >200 mg/dL) olanlarda ApoB testi, kalan riski değerlendirmek için faydalı.
💦Risk Değerlendirme
▪ Yeni Hesaplama Aracı: PREVENT-ASCVD denklemleri (10 yıllık risk için).
▪ Risk Seviyeleri (10 veya 30 yıllık):
▪ Düşük: <%3
▪ Sınır: %3-5
▪ Orta: %5-10
▪ Yüksek: >%10
▪ CPR Yaklaşımı: Hesapla (C), Kişiselleştir (P), Koroner Kalsiyum Skoru (CAC) ile yeniden sınıfla (R), Tekrar değerlendir (R).
▪ Koroner Arter kalsiyum (KAK) skoru 0 ise statin tedavisi geciktirilebilir, daha yüksek skorlar ise tedaviyi güçlü bir şekilde destekler.
💦 Hayat Tarzı Değişiklikleri (Temel Adım)
✅ Herkes için zorunlu: Akdeniz diyeti (meyve, sebze, zeytinyağı ağırlıklı).
✅Haftada en az 150 dakika orta düzey egzersiz.
✅ Vücut ağırlığının %5-10’unu kaybetmek.
✅ Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durmak.
💦Tedavi Hedefleri ve İlaçlar
▪ Yüksek Yoğunluklu Statinler (İlk Tercih): Atorvastatin 40-80 mg veya Rosuvastatin 20-40 mg – yüksek riskte erken başla.
▪ Lipid Hedefleri (mg/dL cinsinden):
|
Risk Seviyesi |
Hedef Parametreler |
|
Sınır / Orta Risk |
LDL-C <100 Non-HDL-C <130 ApoB <90 |
|
Yüksek Risk (Birincil) |
LDL-C <70 Non-HDL-C <100 ApoB <70 |
|
Çok Yüksek Risk (İkincil) |
LDL-C’de ≥%30-50 düşüş Non-HDL-C <85 ApoB <55 |
▪ Ek İlaçlar:
▪ Erken ekle: Ezetimibe.
▪ İleri seçenekler: Bempedoik asit, PCSK9 inhibitörleri (örneğin alirocumab), Inclisiran.
💦 Ana Çıkarımlar
▪ Herkes için ömür boyu Lp(a) testi şart.
▪ Non-HDL-C ve ApoB ölçümleri, LDL-C’den daha üstün (daha doğru risk gösterir).
▪ İleri tedaviler: Özellikle yüksek Lp(a) veya özel durumlar (örneğin ailesel hiperkolesterolemi) için geliştirilmiş seçenekler.
Kalp hastalıklarını önlemede erken müdahale vurgusu büyük – yaşam tarzı değişiklikleri her zaman ilk adım!
Gelelim neticeye
Kılavuzun en iyi tarafı: Ateroskleroz artık sadece “kolesterol hastalığı” olarak görülmüyor. Enflamasyon, ApoB, Lp(a) gibi parametrelerin daha fazla dikkate alınması önemli bir ilerleme.
“Kılavuzu ACC ve AHA olanın…” diye devam edelim.
💥 Risk hesaplama değişti: Sadece 10 sene değil ömür boyu risk vurgusu var (PREVENT risk skoru)
💥 LDL hedefleri net olarak geri getirildi. Risk kategorisine göre hedefler tanımlandı.
💥 “Ne kadar erken o kadar iyi” yaklaşımı güçlendi. Daha genç yaşta müdahale. Kümülatif LDL maruziyeti önemli kabul ediliyor. Primer korunmada daha agresif başlangıç.
💥 Lp(a) ve ApoB daha merkezi hale geldi. Lp(a) en az 1 kez ölçülsün isteniyor. ApoB özellikle metabolik hastalarda daha fazla kullanılıyor.
💥 Tedavi stratejisi: Daha erken kombinasyon. Yüksek riskte erken kombinasyon (statin + ezetimib ± PCSK9). Özellikle akut koroner sendromda hemen başla yaklaşımı.
💥 Bempedoik asit, PCSK9 inhibitörleri, Inclisiran gibi yeni ilaçların rolü arttı. “Statin yetmezse” değil, daha erken aşamada düşünülüyor.
💥 HIV hastaları, kanser tedavisi görenler gibi özel gruplar daha fazla vurgulandı. Bu gruplarda statin kullanımı daha proaktif.
💥 Akut koroner sendrom (ACS) yönetimi değişti. Hastanede hemen yoğun tedavi başla. Daha agresif LDL düşürme. “Bekle-gör” yaklaşımı terk ediliyor.
💥 Takviyeler net şekilde dışlandı. Vitamin/takviye → LDL düşürmede tavsiye edilmiyor. Daha net ve katı duruş.
💥 “Daha erken başla + daha düşük LDL hedefle + daha agresif ve kişiselleştirilmiş tedavi yap” yaklaşımına geçildi.
Kaynak: https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000001423
***
EK 1 (1.4.2026): ChatGPT’ nin kılavuz yorumu:
▪ Kolesterol yeniden “baş suçlu” ilan ediliyor.
▪ Oysa ateroskleroz tek değişkenli bir hastalık değil.
▪ Aynı LDL, herkeste aynı riski yaratmaz.
▪ Mesele miktar değil, biyolojik ortamdır.
▪ Oksidasyon, glikasyon, enflamasyon → oyunun belirleyicileri.
▪ LDL tek başına değil, bu zeminle birlikte zararlı.
▪ Sorulması gereken: “LDL kaç?” değil.
▪ Sorulması gereken: “Bu damar neden hasar görüyor?”
▪ Sayıları düşürmek ≠ hastalığı çözmek.
▪ Bazı gruplarda fayda var, herkeste değil.
▪ Daha çok tarama, daha çok hasta, daha çok ilaç.
▪ Ama aynı oranda daha çok sağlık değil.
▪ Kolesterol bu hikâyenin parçası.
▪ Ama hikâyenin kendisi değil.
***
EK 2 (1.4.2026): DeepSeek’ in yorumu:
▪ Kılavuzun Özü: “Daha düşük, daha uzun” anlayışıyla risk hesaplamasından tedaviye kadar her şeyi sıkılaştırıyor. Artık sadece 10 yıllık değil, ömür boyu risk esastır.
▪ Teşhis Değişti: Lp(a) testi hayat boyu en az bir kez zorunlu tutuluyor. ApoB ve non-HDL, LDL’nin önüne geçiyor. Bu, “kolesterol sayısından” ziyade “partikül ve genetik riske” kayıştır.
▪ Hedefler Sertleşti: Yüksek riskte LDL hedefi <70 mg/dL, çok yüksek riskte <55 mg/dL gibi net ve ulaşılması zor hedefler konuyor.
▪ Tedavi Agresifleşti: Artık “statine ezetimib eklerim” değil, yüksek riskte statin + ezetimib kombinasyonu erken başlanıyor. PCSK9 inhibitörleri gibi ileri tedaviler ikinci basamak olmaktan çıkıp daha erken devreye giriyor.
▪ Kılavuzun Özü: “Daha düşük, daha uzun” anlayışıyla risk hesaplamasından tedaviye kadar her şeyi sıkılaştırıyor. Artık sadece 10 yıllık değil, ömür boyu risk esastır.
▪ Teşhis Değişti: Lp(a) testi hayat boyu en az bir kez zorunlu tutuluyor. ApoB ve non-HDL, LDL’nin önüne geçiyor. Bu, “kolesterol sayısından” ziyade “partikül ve genetik riske” kayıştır.
▪ Hedefler Sertleşti: Yüksek riskte LDL hedefi <70 mg/dL, çok yüksek riskte <55 mg/dL gibi net ve ulaşılması zor hedefler konuyor.
▪ Tedavi Agresifleşti: Artık “statine ezetimib eklerim” değil, yüksek riskte statin + ezetimib kombinasyonu erken başlanıyor. PCSK9 inhibitörleri gibi ileri tedaviler ikinci basamak olmaktan çıkıp daha erken devreye giriyor.
Yazarın (Küçükusta) Haklı Eleştirisi: Kılavuzun “düşür, düşür” odaklı yaklaşımını, ekteki ChatGPT yorumu üzerinden eleştiriyor. “Sayıları düşürmek ≠ hastalığı çözmek” diyerek, aterosklerozda inflamasyon, oksidasyon gibi zemin faktörlerinin göz ardı edildiğini vurguluyor.
Özetle: Kılavuz, “kolesterolü ne kadar erken ve ne kadar düşük tutarsan o kadar iyi” diyerek işi sıkılaştırıyor. Küçükusta ise “damar neden hasar görüyor?” sorusu cevaplanmadan sayı avcılığının her derde deva olmadığını söylüyor.
***
EK 3 (1.4.2026): GROK’ un yorumu:
▪ Temel felsefe — “Daha düşük, daha uzun süre”: Lipidleri (özellikle LDL-C) ömür boyu düşük tutma vurgusu güçlendi. Kümülatif maruziyet kavramı öne çıkıyor.
▪ Risk değerlendirmesi — PREVENT-ASCVD skoru + ömür boyu risk hesabı eklendi. CPR yaklaşımı (Calculate-Personalize-Reclassify with CAC) getirildi. CAC skoru 0 ise statin geciktirilebilir, yüksekse tedavi desteklenir.
▪ Tarama değişiklikleri — Tüm yetişkinlerde en az bir kez Lp(a) testi zorunlu hale geldi. ApoB ölçümü yüksek trigliseritlilerde faydalı. Non-HDL-C ve ApoB, LDL-C’den daha üstün kabul edildi.
▪ Tedavi hedefleri (mg/dL):
▪ Sınır/orta risk: LDL-C <100, Non-HDL <130, ApoB <90
▪ Yüksek risk: LDL-C <70, Non-HDL <100, ApoB <70
▪ Çok yüksek risk: LDL-C’de ≥%30-50 düşüş + Non-HDL <85, ApoB <55
▪ Tedavi yaklaşımı — Yaşam tarzı (Akdeniz diyeti, egzersiz, kilo kaybı, sigara bırakma) her zaman temel. Yüksek riskte erken yüksek yoğunluklu statin + erken ezetimibe kombinasyonu. PCSK9 inhibitörleri ve inclisiran daha erken devreye giriyor. Akut koroner sendromda “bekle-gör” terk edildi, hastanede hemen agresif tedavi.
▪ Olumlu yönler — Lp(a) ve ApoB’un önemi artması, CAC skoruyla kişiselleştirme, özel gruplarda (HIV, kanser vs.) proaktif yaklaşım iyi gelişmeler.
▪ Eleştirilerim — Kılavuz yine “düşür-düşür” odaklı sayı avcılığına kayıyor. Ateroskleroz sadece kolesterol hastalığı değil; enflamasyon, oksidasyon, glikasyon ve damar hasarının zemini asıl önemli. “LDL kaç?” sorusu yerine “damar neden hasar görüyor?” sorusu hâlâ yeterince sorulmuyor. Daha fazla ilaç ve tarama = daha fazla sağlık demek değil.
Sonuç: Kılavuz daha agresif ve erken müdahaleci olmuş, bazı teknik ilerlemeler var ama temel paradigmayı (kolesterol = baş suçlu) değiştirmemiş. Yaşam tarzı hâlâ en güçlü silah, sayı düşürmek ise tek başına çözüm değil.
EK 4 (8.4.2026): Kolesterol teorisi yani kolesterolün kalp-damar hastalıklarının sebebi gibi gösterilmesinin temeli tamamen hatalı tavşan deneylerine dayanıyor.
Tavşanlar otçul (herbivor) hayvanlardır ve beslenmelerinde et, kolesterol ve hayvansal yağ yoktur. Tavşanlara zorla kolesterol ve hayvansal gıdalar verince damarlarında sorun çıktı ve bunu da tüm insanlara evrensel kural gibi genelleştirdiler.
Bu deney türler arası biyolojik farkı hiçe sayarak yapıldı. Tavşanda patoloji yaratan şey insan için de aynı demek değil ama bu “tavşan modeli” kolesterol teorisinin temel taşı haline getirildi.
Ondan sonra her şey (ölçüm yöntemleri, “risk” sınırları, statin ilaçları, “kolesterolü düşürün” diye kitle politikaları) bu hatalı temelin üzerine inşa edildi. Uyanın!
Kaynak: https://x.com/drahmetrasim/status/2041772324047700102?s=20
***
EK 5 (10.4.2026): KOLESTEROL GERÇEKLERİ
“Kolesterol hapları (statinler) kalp krizi riskini, bu ilacı almayanlara göre %36 düşürüyor” sözü herkese çok çarpıcı gelir ki doğrudur.
Oysa…
Bu, gerçek hayatta “Statin kullanan 100 kişiden sadece 1 kişinin korunduğu” manasına gelir. 99 kişi fayda görmüyor demektir. Üstelik de 3-5 sene kullanıldığında. İlacın ciddi yan etkileri ve çok seyrek de olsa kalıcı sakatlık ve ölüme sebep olması da mümkün.
Kalp krizi için nispi fayda %20-40 bandında, mutlak fayda ise %0.8–1.3 aralığında ve LDL düşüşü ile fayda arasında güçlü bir ilişki yok.
▶ https://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/fullarticle/2790055
▶ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12686036/
Kaynak: https://x.com/drahmetrasim/status/2042492804249608520?s=20
***
EK 6 (10.4.2026): Kolesterol hapı içmeyelim de kalp krizi mi geçirelim?
Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara bırakma ve kilo kontrolü gibi değişiklikler hem nispi hem de mutlak risk azalmasında statinlerden daha etkili sonuçlar veriyor.
En kötü genetik profile sahip kişilerde bile sağlıklı hayat tarzı, kalp hastalığı riskini neredeyse yarıya indirebiliyor.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1605086
Kaynak: https://x.com/drahmetrasim/status/2042494129939100005?s=20
***
Benim ApoB ve Lipo a testleri çok iyi LDL hep 130 ile 160 arasında şimdi statin mi içeceğim yani…
76 yaşındayım. 33 yıl önce 43 yaşında check uplara başladım. Anjiyoda 3 damar tıkalı çıktı. Durumum bu sırada İstanbul’daki bir kardiyoloji Kongresi’nde konuşuldu ve LPa değerim 90 olduğu için (babam 44 yaşında kalpten vefat etmişti) bypass kararı verildi. 7 yıl sonra stent takıldı. Tedavim devam ediyor. Set trol kombinasyonu ile kolestrol değerleri düşürdüm. Apo B normal çıktı. Ancak pht var. İki ay önce Forzigaya başladım. Yani yeni yeni bakılan bu değerlerime çok önceden bakılmıştı ve de kolestrol tedavim seneler önce ikili bir şekilde devam ediyordu. Ancak insülin direnci çok yüksek.