Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Türkiye’de özellikle İç Anadolu, Güneydoğu ve Marmara’nın bazı bölgelerinde şebeke sularında yüksek oranda kalsiyum ve magnezyum vardır. Bu durum “sert su” veya halk arasında bilinen adıyla kireçli su olarak adlandırılır.

Bu mineraller genellikle kireçtaşı, dolomit gibi kayaçlardan yeraltı sularına karışır ve suyun sertliğine sebep olur. Halk arasında “kireçli su” denmesinin sebebi, ısıtıldığında veya buharlaştığında bu iyonların kalsiyum karbonat (CaCO₃) şeklinde tortu/kireç oluşturmasıdır.

Sert su; kombi ve şofbenlerde kireçlenmeye, kettle ve çaydanlıkta tortuya, bulaşık–çamaşır makinelerinde performans kaybına yol açabilir.

Sert yani kireçli su sağlığa zararlı mıdır?

Kısa cevap: 👉 Hayır, genel olarak zararlı değildir.

Neden?

Sert suyun içindeki kalsiyum ve magnezyum vücut için gerekli minerallerdir. İçme suyundaki bu minerallerin sağlığa kanıtlanmış bir zararı yoktur; hatta bazı çalışmalarda kalp-damar hastalıklarıyla ters ilişki bile bildirilmiştir.

🔬 Suyun sertliği, belediyede veya özel laboratuvarda su sertliği analizi (Fransız derecesi, °fH) ile tespit edilir.

◾ Yumuşak su: < 60 mg/L 

◾ Orta sert: 60–120 mg/L 

◾ Sert: 120–180 mg/L 

◾ Çok sert: > 180 mg/L

Peki hiç mi sorun yok?

▶ Böbrek taşı: Sert suyun böbrek taşı yaptığına dair güçlü bir delil yoktur. Taş oluşumu daha çok genetik, sıvı azlığı ve beslenme ile ilişkilidir.

▶ Mide–bağırsak: Çok sert sular bazı kişilerde şişkinlik veya tatsal rahatsızlık yapabilir, ama bu tıbbi bir zarar değildir.

▶Cilt ve saç: Sert su kuruluk ve sabun kalıntısı hissini artırabilir; bu kozmetik bir sorundur, hastalık değildir.

Asıl problem nerede?

Sert suyun asıl zararı sağlığa değil, tesisata ve cihazlaradır: kombi, şofben, kettle ve makinelerde kireçlenme yapar.

▪ Sert su sağlık açısından güvenlidir

▪ Kireç = hastalık demek değildir

▪ Müdahale gereği teknik ve konfor nedenlidir, tıbbi değil

Suyun sertliği nasıl giderilir?

3️⃣ Ters Osmoz (RO) Su Arıtma Cihazları

🚰 İçme ve mutfak suyu için RO sistemleri suyun içindeki çözünmüş maddelerin büyük kısmını (kireç dahil) uzaklaştırır.

Avantajları: Sertliği %90’dan fazla azaltır, tat ve berraklık artar, ç ay–kahve için uygundur

Dezavantajları: Mineralleri de büyük ölçüde uzaklaştırır, atık su üretir, tüm ev için kullanımı pahalıdır

📌 Not: Çok düşük mineralli su herkes için “ideal” kabul edilmeyebilir. Bundan dolayı mineral kartuşlu sistemler tercih edilebilir.

Evde uygulanabilecek ucuz ve geçici yöntemler

▪ Kaynatma: Geçici sertliği azaltır. Çay–kahve için işe yarar ama kalıcı çözüm değildir.

▪ Sirke / limon tuzu: Kettle, ütü, duş başlığı temizliğinde etkilidir.  Önleme değil, temizlik içindir.

▪ Filtreli sürahiler ve musluk filtreleri: Hafif yumuşatma sağlar, etkileri sınırlıdır.

▪ Duş başlığı filtreleri: Cilt ve saç için kısa vadede rahatlama sağlayabilir.

Kireçli yani sert suyu yumuşatmanın diğer yolları

💠 Tuzlu Su Yumuşatma Cihazları (İyon Değiştirici Sistemler): En güçlü ve bilimsel olarak kanıtlı yöntem

Bu sistemler suda bulunan kalsiyum ve magnezyumu iyon değişimiyle uzaklaştırır ve yerine sodyum verir. Böylece su gerçek anlamda yumuşar.

Avantajları: Kireçlenme neredeyse tamamen ortadan kalkar; kombi, tesisat ve beyaz eşyayı korur; çamaşır ve bulaşık deterjan ihtiyacı azalır; cilt ve saçta “sert su hissi” azalır

Dezavantajları: Tuz (NaCl) kullanır, düzenli bakım gerekir; içme suyuna bağlanması tavsiye edilmez (sodyum artışı); lk kurulum maliyeti yüksektir.

Kireç sorunu çok şiddetli olan, kombi–tesisat korumasını öncelik gören evler için en etkili çözümdür.

💠 Manyetik / Elektronik / Kapasitif Kireç Önleyiciler: ⚠️ Bakımı kolay ama bilimsel olarak tartışmalı

Bu cihazlar boru hattına takılır. Suyun sertliğini azaltmaz, yani kalsiyum ve magnezyum sudan çıkmaz.
Üreticiler, kirecin yüzeylere tutunma biçiminin değiştiğini iddia eder.

Bilimsel durum: Etkinliği gösteren çalışmalar sınırlı ve tutarsızdır. Çoğu bağımsız çalışma ve büyük laboratuvar testleri anlamlı bir etki gösterememiştir. Bazı sistemlerde fark bildirilirken, bazılarında anlamlı etki saptanmamıştıri Etki; suyun kimyası, debi, boru yapısı gibi faktörlere çok bağlıdır

Avantajları: Tuz veya kimyasal kullanmaz, bakım gerektirmez, kurulumu kolaydır.

Dezavantajları: Sertliği düşürmez, her evde aynı sonucu vermez, etkisi garanti değildir.

“Bakım istemeyen, düşük beklentiyle denenebilecek bir seçenek” olarak değerlendirilmelidir; kesin çözüm değildir.

Gelelim neticeye

✅ Gerçek ve kalıcı yumuşatma isteniyorsa → iyon değiştirici sistem

✅ Sadece içme suyu için → RO

✅ Bakım istemeyen, düşük beklentili deneme için → manyetik sistem

✅ Mevcut kireci temizlemek için → sirke / limon tuzu

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: