Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

💥 Üşütmek bir hastalık mıdır yoksa bir virüs enfeksiyonu mudur https://www.youtube.com/watch?v=MVO7jdTuDwc

***

Virüslerin burun ve sinüslerde sebep olduğu enfeksiyon halk arasında nezle ve daha ziyade de üşütme adıyla bilinir.

Bu durumun İngilizce’ deki karşılığı “common cold” Almanca’ da ise “Erkältung”dur. Her ikisi de üşütme anlamına gelir.

Peki, insan üşüterek viral enfeksiyona (nezleye) yakalanabilir mi?

Kısa cevap hayır: Sadece üşütmek veya soğuğa maruz kalmak yeterli değildir. Mutlaka bir virüs gerekir; fakat soğuk enfeksiyonu kolaylaştırır.

⏺ Rinovirüsler (nezlenin en sık nedeni) genellikle burun ve boğaz mukozasında zaten bulunabiliyor. Ama bağışıklık onları baskı altında tutuyor.

⏺ Soğuğa maruz kalındığında:

▪ Burun damarları büzülüyor → Savunma hücreleri mukozaya daha az ulaşıyor.

▪ Mukoza ısısı düşüyor → Virüslerin çoğalması kolaylaşıyor (örneğin rinovirüs 33°C civarında, yani serin ortamda daha hızlı çoğalıyor).

▪ Tabii bağışıklık tepkisi zayıflıyor → Antiviral proteinlerin (interferon gibi) üretimi azalıyor. 

◾ Vesikül yapımı azalıyor: Burun hücreleri tarafından virüslere karşı vesikül adı verilen ve içinde kaynaklandıkları hücrenin çeşitli metabolitlerini, proteinlerini ve nükleotitleri taşıyan lipitle kaplı kopyalar oluşturulur. Bu kesecikler üzerinde virüsleri tutan reseptörler ve virüsleri öldürebilen mikro RNA’lar sayesinde buruna giren virüsler henüz burnun iç taraflarına gidemeden ortadan kaldırılmış olurlar. Burun içi sıcaklığının 5 derece düşmesi bu keseciklerin yüzde 42’ sinin ölümüne yol açıyor, mikro RNA da yüzde 70 azalıyor.

▪ Havanın kuru olması solunum yollarının en önemli temizleme mekanizması olan muko-siliyer sistemin çalışmasını aksatır.

💠Sonuç: Normalde sessizce duran ya da hafif baskılanmış virüsler aktive olup hızla çoğalmaya başlıyor. Ayrıca kışın insanlar zamanlarının hemen tamamını kapalı mekânlarda geçirir ve bu da virüslerin bulaşmasını ve yayılmasını kolaylaştırır. 

Soğul algınlığı etkenleri:

Rinovirüsler (Rhinoviruses): Vakaların %30-80’ini oluşturur ve en sık görülen etkendir.

Koronavirüsler (Coronaviruses):

Adenovirüsler (Adenoviruses).

Enterovirüsler (Enteroviruses).

Parainfluenza virüsleri (Parainfluenza viruses).

Respiratuar sinsityal virüs (RSV – Respiratory Syncytial Virus): Özellikle küçük çocuklarda bronşiolite sebep olur, erişkinlerde soğuk algınlığı benzeri semptomlara yol açar.

İnsan metapnömovirüs (Human Metapneumovirus):

Gelelim neticeye

▪ Soğuk havada üşümek tek başına hastalık yapmaz.

▪ Ama burunda “uyur halde” bulunan virüsleri aktive ederek nezleye yakalanmayı kolaylaştırır.

Annelerin “soğukta kalırsan hasta olursun” uyarısı kısmen doğru: Asıl sebep virüslerdir ama soğuk, onlara çalışmak için en uygun zemini hazırlar‪.

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: