KOVİD’ den korunmada ve tedavisinde hidroksiklorokin ve klorokin gibi sıtma ilaçlarının fayda ve zararlarına ait delillerin zayıf ve çelişkili olduğu ortaya çıktı. Bu ilaçlar hakkında “adam gibi randomize kontrollü araştırmalar” ve hatta bunların meta-analizleri olmadan kesin bir hükümde bulunmayı doğru bulmuyorum.

Dünya Sağlık Teşkilat (WHO), KOVİD’de büyük umutlar bağlanan sıtma ilacı hidroksiklorokin ile ilgili çalışmaların güvenlik endişeleri sebebiyle geçici olarak askıya alındığını duyurdu. Bizde yaygın olarak kullanılan, özellikle enfeksiyonun erken safhasında verildiğinde yoğun bakım ihtiyacı ve ölüm oranlarını bariz olarak azalttığını bildiğimiz bu ilaç gerçekten faydasız mı, riskli mi?

Bir taraftan üniversiteler bir taraftan şirketler harıl harıl gece gündüz çalışıyorlar. İdeal bir aşının enfeksiyonu önlemesi ve yayılmasını engellemesi ve emniyetli olması icap eder ve bunları sağlamak da kolay değildir. AİDS hastalığına sebep olan HIV’ in izole edilmesinin üzerinden 30 seneden fazla zaman geçti ama henüz bir aşısı yok.

Tarihte aşı konusunda ilk uygulama, M.Ö. 590 yılında Çin’de Sung Hanedanı döneminde çiçek hastalığından korunmak için, ciltteki iltihaplı maddenin sağlıklı kişilerin burnuna verilmesi olarak bilinmektedir. Sistematik aşılama ise yine çiçek hastalığına karşı bazı kaynaklarda 1796, bazılarında ise 1798 yılında Edward Jenner tarafından başlatılmış ve günümüze kadar dev adımlarla ilerlemiştir.

Halk sağlığının korunmasında en önemli unsurlardan biri olan aşıların asla ilaç şirketlerinin inisiyatif ve insaflarına bırakılmaması gerektiği bir kere daha gözler önüne serildi. Dev endüstrinin Avrupa Birliği’ nin üç sene önce koronavirüs gibi patojenlere karşı bir salgından önce hızlı aşı geliştirme projesini reddettikleri ortaya çıktı.