HABERİNİZ OLSUN
ETİBBA DİYOR Kİ
DERDİME BİR ÇARE
TABİBAN-I CİHAN İÇÜN
BENİM ŞARKILARIM
AŞILAR ARTIK BUNAMAYI DA ÖNLÜYOR
Aşılar yakın zamanlara kadar üretildikleri bakteri veya virüse karşı fayda sağlardı.
Mesela, kızamık aşısı kızamığı, kuduz aşısı kuduzu, tetanos aşısı tetanosu önler diye bilirdik.
Fakat ne olduysa oldu…
Aşılar artık sadece üretildikleri mikroba karşı değil bunamaya karşı da koruma da sağladıkları ortaya çıkmaya başladı.
Zona Aşısı (Herpes Zoster Aşısı): Birden fazla çalışmada zona aşısının bunamaya karşı %20-24 koruyucu olduğu ortaya çıktı.
Koruyucu etki kadınlarda daha güçlüydü.
Aşının, beyinde latent yani uyku halinde kalan zona virüsünün (varisella zoster) yeniden aktive olmasını önleyerek etkili olabileceği düşünülüyor.
Grip Aşısı (İnfluenza Aşısı):
Grip aşılarının da bunamaya karşı %13-40 koruyucu olabileceğini gösteren çalışmalar var; düzenli aşılanma daha fazla koruma sağlıyor.
Grip aşılarının da influenza virüsünün beyinde yapabileceği iltihabı önleyerek etkili oldukları ileri sürülüyor.
Pnömokok Aşısı
Bu aşının da Alzheimer riskini %36’ya kadar azaltabileceğini gösteren çalışma var.
Tdap Aşısı (Tetanoz-Difteri-Boğmaca)
Bu aşı da meta-analizlere göre bunama riskini %33 azaltıyor.
Hepatit A, Tifo ve benzer aşılar
Bu aşılarında bunama riskini azalttığına dair deliller var, ancak daha az çalışma mevcut.
Bir meta-analizde hepatit A aşısı riski %22 azalttığı hesaplandı; kombine hepatit A-tifo aşısı benzer etki gösterdi.
Kovid Aşıları
Bu aşıların bunama riskini azaltabileceğini gösteren çalışmalar olduğu gibi artırabileceğini ortaya koyanlar da var.
Çoğu çalışma aşıların bunamayı kötüleştirmediğini veya riski artırmadığını belirtiyor.
Gelelim neticeye
Aşıların bunama riskini azaltmasını -her ne kadar risk azalması mini mini minnacık olsa bile- ben bir tıp mucizesi olarak görüyorum.
Bunama aşısı üzerinde çalışmak artık beyhudedir. Yukarda saydığım aşılardan 4-5 tane yaptıran bunamayı defterinden silebilir.
“Aşıların böyle bir etkisi eskiden niye yoktu, ne oldu da bunlar bunamayı da önlemeye başladı” şeklindeki bir suali de abes buluyorum.
Ben böyle bir yan etkiye kurban olurum! Aşıların yan etkileri var diyen aşı karşıtlarını da en üst dereceden kınıyorum.
Kaynaklar:
ZONA https://www.nature.com/articles/s41586-025-08800-x
https://med.stanford.edu/news/all-news/2025/03/shingles-vaccination-dementia.html
GRİP https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12636520/
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1568163721002816
https://www.nature.com/articles/s41541-024-00841-z
https://states.aarp.org/colorado/can-a-flu-shot-protect-your-brain-from-dementia
PNÖMOKOK https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12636520/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38269951/
HEPATİT https://www.gavi.org/vaccineswork/routine-vaccines-could-prevent-dementia-heres-how
TETANOS https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33856020/
https://alz-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/trc2.70037
https://www.nature.com/articles/s44400-025-00034-y
https://www.cidrap.umn.edu/covid-19/covid-19-vaccine-tied-reduced-deaths-seniors-dementia
***
