Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Dikkat: Yazının sonunda ek var!

***

Zatürre aşısı tabiri bir aldatmacadan ibarettir.

Bu aşının doğru adı pnömokok aşısı olmalıdır. Çünkü bu aşılar içinde bulunan pnömokok bakterisi türlerine karşı bir bağışıklık cevabı sağlarlar.

Zatürreye sebep olabilen yüzlerce bakteri, virüs, parazit, mantar vardır ve aşının bunlara karşı bir koruma sağlaması mümkün değildir.

Pnömokok bakterilerinin de kendi içlerinde 100′ den fazla türü vardır.

Aşıların bir türünde bunların 13′ ine bir diğerinde ise 23′ üne karşı bağışıklık cevabı (antikor yapımı) elde edilebilir.

Neden zatürre aşısı adı veriliyor?

Pnömokok aşılarının topluma zatürre aşısı adıyla tanıtılmasının sebebi tamamen “duygusal”dır.

Pnömokok tabiri halk için fazla bir şey ifade etmez ama zatürre halkın iyi bildiği ve çoğu için de korkutucu bir hastalıktır.

Buna zatürre aşısı diyerek aynı zamanda sanki tüm zatürreelerin önlenebileceği algısı da yaratılmak istenir.

Pnömokok aşısına kimse ilgi duymaz ama zatürre aşısı birçoğu için dikkat çekicidir.

Zatürre aşısı yaptıranlar kendilerini bütün mikropların sebep olduğu zatürrelere karşı korunacak zanneder.

Peki bu aşılar, içinde bulunan 13 veya 23 pnömokok türüne karşı koruma sağlar mı?

1⃣ Kola zerk edilen tüm aşılar gibi pnömokok aşısı da zatürreyi önlemez.

2⃣ Bundan beklenen ağır tabloların, hastaneye yatış ve ölümlerin önlenmesidir.

O zaman, bu zatürre aşısı (!) bu komplikasyonları ve ölümleri önlüyor mu?

Gelin ona bakalım:

💥 Katalonya kohortunda 2.2 milyondan fazla kişiye ait veriler üzerinde yapılan çalışmada, bu aşıların hastaneye yatışları önlemediği, daha doğrusu artırdığı, ölüm oranlarını da azaltmadığı ortaya çıktı (1).

Fıkradaki gibi soruyorum: O zaman biz bu aşıyı neden yaptırdık?

Bu çalışma randomize kontrollü (RCT) değil, gözlemsel kohort yani nüfus temelli retrospektif veri analiziyle yapılmış, gerçek dünya verilerine dayalı bir çalışmadır. Katılımcılar rastgele aşılanan ve aşılanmayan gruplara ayrılmamış; mevcut aşı kayıtları ve hastane verileri karşılaştırılmıştır.

Bu çalışmanın metodu RCT olmadığı için bir sebep-sonuç münasebetinden değil, bir risk artışı veya azalışından bahsedebiliriz.

Zatürre aşıları ile ilgili tek bir güvenilir çalışma var: CAPİTA

Bu araştırmanın metodunu tenkit edenler olabilir, randomize kontrollü çalışma olmadan bu sonuçlara tam olarak güvenilemez, itibar edilemez diyenler çıkabilir ki haklıdırlar.

Peki, hadi o zaman RCT yapalım diyince de “bir gruba plasebo vermek yani kontrol grubunu böyle hayat kurtaran bir aşıdan mahrum bırakmak etik olmaz” diye kıvırmaya başlarlar.

“Madem öyle, bana o zaman bu aşının hakikaten işe yaradığını gösteren randomize kontrollü çalışma göster”, dersin.

CAPİTA çalışmasını gösterirler: Bu çalışma hakikaten bir RCT’ dir amma velâkin bağışıklık sistemi sağlıklı olan 65 yaş üzeri kişiler üzerinde yapılmıştır.

13 değerli konjuge aşı (Prevnar 13®) plasebo ile karşılaştırılmıştır.

Çalışmanın sonuçlarını göz boyamak için de nispi olarak verirler:

PCV13 serotiplerine karşı invaziv pnömokokkal hastalıkta etkinlik ~%75, PCV13 tipi pnömonide ~%45 olarak bulunmuştur. İstatistik bilmeyenler için bunlar göz kamaştırıcı oranlardır.

Oysa bunların mutlak etkinlik olarak karşılığı her ikisi için de ~%0,05 (binde 0,5) yani on binde 5′ tir.

Çalışmanın NNV bakımından sonuçları ise şöyledir:

Aşı-tipi toplum kökenli tek bir zatürrenin önlenmesi için ortalama 1.000 (900-1.300) kişinin aşılanması gerekir.

Bu rakam non-bakteriemik/non-invazif zatürreler için 1.200 civarı, aşı tipi invaziv pnömokok hastalığı için on binlerdir.

CAPİTA’ da ağır zatürre, hastaneye yatma ve ölüm riski yüksek olan, bilinen immün yetersizliği, HIV, aktif kanserli, KT/RT gören kanserli, organ nakli yapılmış olan ve uzun süreli kortizon veya benzeri immünsüpresif ilaç kullananların bu çalışmadan çıkarılmıştır.

Aşının etkinliği bağışıklığı baskılanmış, birden çok kronik hastalığı olan en kırılgan gruplarda (immünsüprese, multimorbid) test edilmemiştir.

Dolayısıyla CAPİTA, “zaten riskli ve ağır seyirli grup” değil, nispi olarak zaten sağlıklı yaşlılar üzerinde yapılmıştır.

Sağlıklı insanların çoğu da pnömokok zatürresini 7-10 günlük penisilin tedavisi ile tamamen atlatır.

Bağışıklığı baskılanmamış kişilerde bile ne kadar etkili (aslında etkisiz!!! demek daha doğru) bir aşı olduğunu görüyorsunuz: 1.000 kişiye aşı yapılırsa, bir haftada penisilinle düzelecek tek bir hastalık önleniyor.

💥 CAPiTA, Pfizer tarafından finanse edilmiştir. 

NOT: CAPİTA dışında kalan erişkin pnömokok aşı verileri ya klinik sonlanım ihtiva etmeyen immünojenisite ya da metodolojik sınırlılıkları olan gözlemsel çalışmalardır.

Gelelim neticeye

65 yaş üzerindekilere ve kalp-akciğer-böbrek-kanser gibi kronik hastalıkları olanlara tavsiye edilen zatürre aşısının etkinliğini gösteren güvenilir (randomize, plasebo kontrollü, çift kör) tek bir çalışma bile yoktur.

Zaten…

▶ Pnömokok aşısını topluma zatürre aşısı diye tanıtmak daha baştan bir sahtekârlıktır.

▶ Bir kişinin bağışıklık sistemi ne kadar bozuksa aşılardan fayda görme ihtimâli o kadar azdır ve hatta yoktur.

▶ Aşının yarattığı bağışıklık cevabı ve bunun derecesi gerçek hayatta komplikasyon ve ölüm risklerinin önleneceği manasına gelmez.

Kaynaklar: 

1. https://ahmetrasimkucukusta.com/2025/12/21/yazilar/tip-yazilari/grip-tip-yazilari-yazilar/zaturre-asisi-zaturreden-hastaneye-yatislari-onlemedigi-gibi-tam-aksine-artiriyor-olumleri-de-onlemiyor/

2. https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1408544

Makale: Polysaccharide Conjugate Vaccine against Pneumococcal Pneumonia in Adults

***

EK 1 (2.1.2026): 65 yaş üzerindekilere ve kalp-akciğer-böbrek-kanser gibi kronik hastalıkları olanlara tavsiye edilen ZATÜRRE AŞISININ etkinliğini gösteren güvenilir (randomize, plasebo kontrollü, çift kör) TEK BİR ÇALIŞMA BİLE YOKTUR.

Bu aşı, 65 yaş üzerindeki sağlıklı insanlar üzerinde yapılan CAPİTA çalışması kaynak gösterilerek dayatılır. Bu çalışmaya göre 13 değerli aşı, aşı-tipi invaziv pnömokok hastalık riskini ~%75, aşı-tipi pnömokok pnömonisi riskini ~%45 azaltır.

Bu nispi risk azalmasını gösteren oranlar göz boyamadır.

Aşının sağladığı mutlak risk azalması her iki klinik tablo için de binde 0,5 yani on binde 5 kadardır.

Başka bir ifade ile, tek bir kişiyi bu tablolardan korumak için ortalama 1000 kişiye aşı yapılması gerekir (NNV).

Üstelik bu kişi de bu hastalıkları 7-10 günlük penislin tedavisi ile tamamen atlatacak olan sağlıklı biridir.

Aşının etkinliği; bağışıklığı baskılanmış, birden çok kronik hastalığı olan en kırılgan gruplarda (immünsüprese, multimorbid) test edilmemiştir.

Siz de yorumunuzu paylaşın: