Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Ciltte ultraviyole B (UBV) ışığıyla üretilen D vitamini (kolekalsiferol/D3), sistemik dolaşımdaki D vitamininden ayrı olarak yerel (parakrin/otokrin) etkilere sahiptir ve cilt sağlığı için önemlidir.

Antioksidan etkiler, DNA hasarını azaltma, onarım kolaylaştırma ve hücre ölümünü (apoptoz) önleme

Keratinositlerde (cildin ana hücreleri) D vitamini, UVB kaynaklı oksidatif stresi azaltır, DNA onarım mekanizmalarını destekler ve foto-koruma sağlar. Aktif formu (1,25-dihidroksivitamin D) keratinosit çoğalması ve farklılaşmasını düzenler, enflamasyonu modüle eder.

Melanom koruması

D vitamini melanom hücrelerinde çoğalmayı baskılar, farklılaşmayı teşvik eder ve tümör saldırganlığını azaltabilir. Düşük D vitamini seviyeleri melanom riski ve kötü prognozla ilişkilendirilir; düzenli takviye kullananlarda melanoma riskinde azalma tespit edilen gözlemsel çalışmalar var. Yardımcı (adjuvan) tedavi potansiyeli halen araştırılıyor.

Mâkûl güneş maruziyetiyle pigmentasyon artışı ve epidermal kalınlaşma

Tekrarlayan UVB maruziyeti, melanin üretimini (bronzlaşma) ve epidermal kalınlaşmayı artırarak cildin UV’ ye karşı tabii korumasını güçlendirir.

Bu, açık tenlilerde bile faydalıdır; koyu tenlilerde ise zaten mevcut melanin katmanı sayesinde daha belirgindir. Melanin, UV’ yi absorbe ederek DNA hasarını azaltır.

Keratinositler takviye D3’e bağımlı değildir ve yerel sentez ihtiyacı

Keratinositler, 7-dehidrokolesterol’den UVB ile doğrudan D3 sentezler ve CYP enzimleri (CYP27B1 gibi) ile aktif forma (1,25(OH)₂D) dönüştürür. Takviyelerle alınan D3 sistemik dolaşıma girer ama epidermis (kan damarsız bir doku) için yerel üretim daha kritik rol oynar. Topikal D vitamini analogları da bu yüzden kullanılabilir.

Takviyeler sistemik eksikliği düzeltir ve bazı çalışmalarda cilt kanseri riskini azaltabilir, ama ciltteki yerel sentezin yerini tam tutmaz.

Güneş kanserojen aldatmacası

Filim adamları, bugüne kadar size sadece “Güneşten kaçının, yüksek faktörlü krem sürmeden güneşe çıkmayın, güneş kansere sebep olur” dediler.

Bu yanlış değil: Aşırı güneş maruziyeti (özellikle yanık) cildi kırıştırır ve yaşlandırır; cilt kanseri riskini artırır.

Kronik yoğun UV maruziyeti; bazal hücreli ve skuamöz hücreli cilt kanserleriyle açık biçimde ilişkilidir.

Zaten kimse size kimse güneşin altında marsık gibi kavrulun, kömür gibi olun demiyor.

Mâkûl, kontrollü güneşlenme (kısa süreli, yanmadan) ise deri için faydalıdır, kansere karşı koruyucu da olabilir.

Güneşlenme süresi ten rengine, enleme, mevsime göre değişir. Koyu tenlilerde D vitamini sentezi için daha uzun süre gerekebilir.

Gelelim neticeye

Güneşin altında kömür gibi yanmak elbette tehlikelidir ama kremi kullanmadan bilinçli güneşlenme de cilt sağlığı için elzemdir.

Bilinçli güneşlenme kansere yol açmayacağı gibi kanserden koruyabilir de.

D vitamini takviyelerinin lokal yani cildi koruyucu etkileri yoktur.

Nerden nereye değil mi?

Kaynak: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27880999/

Makale: Current knowledge on the active form of Vitamin D synthesized in the skin and its effects on malignant melanoma

Kaynak: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12154430/

Makale: Vitamin D in the Prevention and Treatment of Inflammatory Skin Diseases

Kaynak: https://www.grassrootshealth.net/blog/real-relationship-sun-exposure-skin-cancer-vitamin-d/

Makale: Should You Fear the Sun Because of Skin Cancer? The Real Relationship between Sun Exposure, Skin Cancer, and Vitamin D

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: