Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Dikkat: Yazının sonunda ek var!

***

Tıbbi fetva kurumu FDA ile ilaç endüstri arasındaki ilişkiler yeni bir araştırma ile bir kere daha ispatlandı.

BMJ’ de yayınlanan araştırmaya göre, FDA’ da ilaçların ruhsatlandırma bölümünde çalışan uzmanların dörtte birinden fazlası kurumdan ayrıldıktan sonra ilaç şirketlerine danışmanlık yapmaya başlıyorlar (1).

Araştırma, 2001-2010 seneleri arasında hematoloji-onkoloji alanında çalışan 55 uzmandan 26’ sının bu sürede FDA’ dan ayrıldıklarını ve bunların 15’ inin (yüzde 57) ilaç endüstrisinde çalışmaya veya danışmanlık yapmaya başladıklarını gösteriyor.

Başka bir ifadeyle ilaç değerlendirmesi yapan uzmanların yüzde 27’ si FDA’ dan ayrılıp ilaç endüstrinde çalışıyor.

Bu, elbette kanun dışı bir şey değil.

Bir uzman kurum değiştirebilir ama senelerce ilaçların ruhsat alıp almamalarıyla ilgili kararları verenlerin endüstrinin maaşlı çalışanı olmaları etik kabul edilemez.

Bu uzmanların FDA’ da çalıştıkları dönemde endüstrinin menfaatlerini gözetmiş olmaları kuvvetle muhtemeldir ve/veya çıktıktan sonra da şirketlere FDA’ nın açıklarını, sırlarını aktararak onlara kolaylık sağlayacaklardır.

FDA endüstri menfaatleri doğrultusunda karar veriyor

FDA’ nın endüstrinin menfaatleri doğrultusunda karar verdiğini gösteren yüzlerce örnek var.

Bir bakıyorsunuz milyonlarca insan tarafından senelerce kullanılan bir ilacın ruhsatı ya etkili olmadığı ya da riskleri daha fazla olduğu için kaldırılıveriyor.

Hastalıkları önlediği gerekçesiyle tavsiye edilen antibakteriyel ürünlerdeki içlerinde triklosanın da bulunduğu 19 kimyasal geçtiğimiz günlerde yasaklandı (2).

FDA, 50 seneden beri tüm dünyada kullanılan bu ürünlerin ne enfeksiyonlara ne de başka hastalıklara karşı korunmada düz sabun ve sudan bir farkı olmadığı gibi çok ciddi riskleri olabileceğini açıkladı.

İşin ilginç tarafı FDA bu kimyasalları terk etmeleri için üreticilere bir sene mühlet veriyor.

“Şirketler bir sıkıntıya girmesinler de varsın insanlar bir sene daha zehirlenmeye devam etsinler” demeye getiriyor.

Bağımsız uzmanlar senelerdir bu kimyasalların faydası olmadığı gibi kanserden hormon bozukluklarına kadar sayısız hastalığa yol açtığını bildiriyor ve FDA’ yı uyarıyordu.

FDA olması gereken bir kurum

Yeni bulunan ilaç ve diğer tıbbi ürünlerin bir kurum tarafından denetlenerek kullanıma girmesi için onay alınmasına diyecek bir sözüm yok.

Bu bakımdan FDA olması gereken bir kuruluştur.

FDA’ nın şirketlere milyar dolarlar kazandıran kararlarını endüstrinin değil toplum menfaatini esas alarak ve sadece bilimsel verilere dayanarak aldığı sanılır ama gerçekler hiç de öyle değildir (3).

Ülkemizde ilaçlarla ilgili kararlar Sağlık Bakanlığı’ na bağlı “Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu” (TİTCK) tarafından alınıyor (4).

Gelelim neticeye

Bizdeki durum da esasında Amerika’ dan farklı değil.

Öğretim üyelerinin ve tıp derneklerinin ilaç endüstrisi ile kanunların müsaade ettiği ama bana göre kesinlikle ahlâki olmayan ilişkileri var.

Senelerce “şu aşıyı yaptırmazsanız, şu ilacı almazsanız hayatınız riske girer” diye aşı ve ilaç tüketimini bilimsel (!) gerekçelerle teşvik eden “anlı-şanlı” hocalar bir bakmışsınız ki emekli olup veya fakülteden ayrılıp ilaç şirketinin maaşlı elemanı oluveriyor.

Bu durum evet kanunidir ama ahlâki midir; karar sizin.

Not: Karikatürde FDA ve ilaç şirketleri karı-koca pozisyonunda aynı yatakta yatarken hasta tabutta resmediliyor (5).

Kaynaklar:

1. http://www.bmj.com/content/354/bmj.i5055

2. http://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm517478.htm

3. https://www.amazon.com/Inside-FDA-Business-Politics-Behind/dp/0471610917

4. http://www.titck.gov.tr/

5. http://circleofdocs.com/is-the-cdc-is-sleeping-with-drug-companies-you-decide/

***

EK 1 (11.6.2021): USA’ da sağlık profesyonellerinin CDC ve FDA gibi dünya tıbbına yön ve akıl veren kuruluşlarına olan güvenlerinin %77 ve %51 azaldığı tespit edildi. Benim güvenimde en ufak bir azalma yok çünkü bunlara zaten güvenmiyordum. Kaynak: https://www.medscape.com/viewarticle/952792?src=soc_tw_210611_mscpedt_news_mdscp_trustinmedicine&faf=1

***

EK 2 (31.3.2025): FDA onaylı ilaçların önemli ölçüde etkili olduğu zannedilir ama bu bir yanılsamadır. 

2021’de yapılan araştırma, yeni onaylanan ilaçların çoğunun mevcut tedavilere kıyasla önemli faydalar sağlamadığını ortaya koydu – Harvard Üniversitesi hukuk akademisyeni ve ilaç düzenlemesi uzmanı Jonathan J. Darrow’un çalışması

K: https://x.com/MaryanneDemasi/status/1905022434643947610

***

EK 3 (30.8.2025): FDA’ onay verse ne olacak ki?

Son 20 senede verdiği onayı sonradan geri çektiği sayısız ilaç var: Vioxx, Zantac, Multaq, Lorcaserin, Sibutramine, Propoxyphene, Alasetron, Baycol, Palladone, Permax, Exkivity, Truseltiq, Trodelvy, Pepaxto, Ukoniq, Gavreto, Blenrep, Keytruda,Tecentriq, Aduhelm, Makena, Advicor, Daclizumab, Olaratumab, Mipomersen,

2001-2010 seneleri arasında FDA tarafından ruhsat verilen ilaçların üçte birinde emniyet problemleri olması da bir başka acı hakikat.

Kaynak: https://x.com/drahmetrasim/status/1961904012464365843

***

EK 4 (14.5.2026): Marty Makary FDA başkanlığından ayrıldığını açıkladı. Makary, bu görevinden önce tıbbi ortodoksiye karşı “eleştirel” ve “ayrıksı” bir profil çiziyordu.

Özellikle pandemi döneminde aşılara, maske tavsiyeleri ve kapanmalara karşı açıklamaları vardı.

Demasi’ ye göre, FDA’ya girince reform yapmanın çok daha zor, karmaşık ve çelişkili olduğunu fark etmiş. Bürokraside sistemi dışarıdan eleştirmenin içeriden değiştirmekten daha kolay olduğunu anlamış.

Resmi olarak istifa ettiği söyleniyor (Makary kendi isteğiyle ayrıldığını belirtiyor). Ancak gerçekte Trump ve Beyaz Saray haftalardır baskı yapıyordu; Trump daha önce görevden alma plânını onaylamıştı.

Makary’ nin bir şeyleri düzelteceğini umuyordum, olmadı. “Kırdın ümmidimi, yıktın şu gönül lânesini.”

Ayrılmasının ana sebebi: Meyveli e-sigara (flavored vapes) onayına karşı çıkması.

Trump ve bazı danışmanlar hızlı onay istiyordu, Makary ise gençlere hitap ettiği için karşı duruyordu. Bu konuda anlaşmazlık büyüyünce istifa etti.

Diğer çatışmalar da rol oynadı:

▪ Bazı aşı ve ilaç kararları

▪ Kürtaj gruplarıyla gerilim

▪ İlaç şirketleri ve vaping (elektronik sigara) lobisiyle sorunlar

💥Teknik olarak “istifa” ama görevden alınmış olarak görülüyor. Trump da “Biraz zorlanıyordu” diyerek yorum yaptı. 13 aylık kısa ve fırtınalı bir görev süresiydi.

25 Kasım 1987 doğumlu, Florida’ lı avukat Kyle Allen Diamantas Marty Makary’ nin yerine geçici olarak FDA Başkanlığı’ na getirildi.

Daha önce Deputy Commissioner for Food (İnsan Gıdaları Programı Başkanı) idi.

Eğitimi: University of Central Florida (Siyaset Bilimi), University of Florida (Hukuk Doktorası – JD)

Doktor veya bilim adamı değil, sadece hukukçu (JD, University of Florida 2013). İlaç, tıbbi cihaz ve biyolojik ürünler gibi FDA’ nın çekirdek alanlarında derin uzmanlığı sınırlı.

Kurumsal Bağlantılar: Abbott gibi bebek maması üreticisini, prematüre bebeklerde ölümcül risk iddialarına karşı savundu.

Siyasi Atama: Tecrübeden ziyade Trump Jr’ ın avcılık arkadaşı olması sebebiyle “nepotizm” eleştirisi alıyor.  

Kaynak: https://x.com/drahmetrasim/status/2055174713899372582?s=20

***

Yazı için 1 yorum yapılmış:

1. Fikret dedi ki:

   09 Nisan 2018, 14:34

   Selim Badur isimli grip aşıları propagandasıyla maruf şahıs da GSK’ nın maaşlı elemanı olmuştur.

Siz de yorumunuzu paylaşın: