Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Bir magnezyum modası var almış başını gidiyor.

İnsanlarda kellikten körlüğe her hastalık ve şikâyet için çare magnezyumdur şeklinde bir algı oluşturuldu.

Kan seviyesine baktıranlar da olmakla beraber birçok kişi kafasına göre magnezyuma takılıyor.

Ben bunlara magnezyum kaçıkları diyorum.

İçlerinde “Magnezyumdan zengin gıdalarla besleniyorum hatta zaman zaman magnezyum hapları da alıyorum ama magnezyum seviyem bir türlü yükselmiyor, hep düşük çıkıyor” diyenler de oluyor.

Buradaki sorun ise magnezyum kaçağı.

Bu kaçak böbrekler veya bağırsaklar vasıtasıyla ortaya çıkabilir.

Ya böbreklerden fazla atılım vardır (kaçak!) ya da bağırsaktan yeterince emilemez, atılır (kaçak!).

İşte magnezyum kaçağının başlıca sebepleri:

Böbrek yoluyla kaçak

▶ İdrar söktürücü ilaçlar (diüretikler): Özellikle furosemid, bumetanid ve tiazid grubu ilaçlar.

▶ Kontrolsüz diyabet: Yüksek kan şekeri idrar miktarını artırarak magnezyum kaybına yol açabilir.

▶ Alkol kullanımı: İdrarla magnezyum atılımını artırır.

▶ Bazı ilaçlar: Aminoglikozid antibiyotikler, sisplatin, siklosporin, takrolimus, amfoterisin B, EGFR inhibitörleri (setuksimab, panitumumab), pentamidin, foskarnet, bazen digoksin.

▶  Böbrek hastalıkları ve kalıtsal tübül hastalıkları: Örneğin Gitelman sendromu ve Bartter sendromu.

▶  Aşırı aldosteron üretimi: Böbrekten mineral kaybını artırabilir.

▶  Hiperkalsemi (yüksek kan kalsiyumu): Renal magnezyum geri emilimini bozar. 

Bağırsak yoluyla kaçak / emilim bozukluğu

▶ Proton pompa inhibitörleri (omeprazol vb.).

▶ Kronik ishal, kusma, fistüller, kısa bağırsak sendromu, enflamatuar bağırsak hastalıkları (Crohn, ülseratif kolit), çölyak hastalığı.

▶ Vitamin D eksikliği: Dolaylı olarak emilimi etkileyebilir.

Diğer durumlar

▶ Kronik stres: Kortizol ve adrenalin magnezyumun hücre dışına pompalanmasına ve böbreklerle atılmasına yol açabilir.

▶ İnsülin direnci: Magnezyumun hücre içine girişini engelleyebilir (“kapıda kalma”).

▶ Refeeding sendromu veya “hungry bone” sendromu (paratiroidektomi sonrası): Hücre içine veya kemiğe kayma.

▶ Ciddi yanıklar veya aşırı terleme (daha nadir).

Magnezyum yüksekliği (hipermagnezemi) de tehlikeli olabilir

Hipermagnezemi, kandaki magnezyum seviyesinin normalin üzerine çıkması durumudur.

Nadir görülür; sağlıklı böbrek fonksiyonu olan kişilerde vücut fazla magnezyumu hızla idrarla atabildiği için genellikle böbrek yetersizliği, aşırı magnezyum takviyesi/ilaç kullanımı (laksatif, antiasit vb.) veya bazı hastalıklarla ilişkilidir.

Serum magnezyum normali: 1,7–2,4 mg/dL civarıdır (laboratuvara göre değişir).

Belirtiler genellikle, 4 mg/dL üzeri başlar, 6–12 mg/dL arasında tendon reflekslerinde azalma, hipotansiyon görülebilir, 12 mg/dL üzeri ciddi riskler artar.

Kan seviyesi vücut magnezyumunu yansıtmaz

Bunu da unutmayın ki… Serum magnezyum seviyesi total vücut magnezyumunu iyi yansıtmaz.

Hücre içi veya kemik depoları düşük olsa bile serum normal çıkabilir (veya tam tersi).

Vücuttaki magnezyumun büyük kısmı kemik ve hücre içinde bulunur; kanda dolaşan miktar çok küçük bir bölümdür.

Bu yüzden “hep düşük çıkıyor” durumunda 24 saatlik idrar magnezyumu, fraksiyonel atılım veya diğer elektrolitlerle birlikte değerlendirme gerekir.

Gelelim neticeye

✅ Muhtaç olduğunuz magnezyum yiyecek ve içeceklerinizdedir.

✅ Rastgele magnezyum almak akıl dışıdır; magnezyum kaçığı olmayın.

✅ Magnezyum eksikliğinizin sebebi alım eksikliği değil magnezyum kaçağı da olabilir.

✅ “Magnezyum düşük → hemen hap al” refleksi yerine “neden düşük?” diye düşünmek, varsa sebebi bulup onu düzeltmektir doğru olan.

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: