Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Çoğumuz susuz kalmanın sadece ağız kuruluğu, baş ağrısı veya hâlsizlik yaptığını düşünür ama yeni çalışmalar, vücudun susuz kalmasının duygularımızı ve ruh hâlimizi de etkileyebileceğini gösteriyor.

British Journal of Nutrition‘da yayımlanan çalışma, hücrelerin susuz kalmasının özellikle kadınlarda ruh hâlini kısa sürede olumsuz etkilediğini ortaya koydu.

Susuzluk nasıl oluşturuldu?

Çalışmada 49 sağlıklı yetişkin yer aldı. Katılımcılara egzersiz yaptırılmak veya sıcakta susuz bırakmak yerine damar yolundan hipertonik (%3) tuzlu su verilerek hücrelerin içindeki suyun dışarı çıkması sağlandı.

Böylece yalnızca hücresel susuzluğun etkisi incelenmiş oldu. Aynı kişiler başka bir günde normal serum (%0,9) alarak kontrol grubu olarak da değerlendirildi.

Bu çapraz tasarım sayesinde herkes hem deney hem de kontrol grubunda yer aldı ve kişisel farklılıkların etkisi en aza indirildi.

Susuzluk üzerine yapılan birçok çalışmada egzersiz veya sıcak ortam da kullanıldığı için, ruh hâlindeki değişikliğin gerçekten susuzluktan mı yoksa yorgunluktan mı kaynaklandığını ayırmak zordur.

Bu çalışmanın en önemli özelliği, egzersiz ve sıcaklığın etkisini ortadan kaldırarak yalnızca hücresel susuzluğu incelemiş olmasıdır. Bu sebeple elde edilen bulgular bilimsel açıdan oldukça değerlidir.

Sonuçlar ne gösterdi?

Hücresel susuzluk geliştiğinde katılımcılarda; kafa karışıklığı, yorgunluk, moral bozukluğu, genel ruh hâlinde kötüleşme belirgin şekilde arttı.

En dikkat çekici bulgu ise bu olumsuz etkinin kadınlarda erkeklere göre çok daha belirgin olmasıydı.

Erkeklerde de benzer bir eğilim görülse de istatistiksel olarak anlamlı değildi.

Kadınlarla erkekler arasındaki farkın sebebini anlamak için daha büyük çalışmalara ihtiyaç vardır.

Hücresel susuzluk sırasında kadınlarda; susama hissi daha fazla arttı, vazopressin hormonunun bir göstergesi olan kopeptin seviyeleri daha yüksek bulundu.

Vazopressin, vücudun su dengesini düzenleyen temel hormonlardan biridir. Beyindeki birçok merkezle de ilişkilidir.

Kadınlarda görülen ruh hâli değişikliklerinin en azından bir kısmının bu hormonal farklılıklardan kaynaklanması mümkündür.

Günlük hayatta bunun anlamı nedir?

Bu çalışma, tabii ki “bir bardak su içince depresyon geçer” gibi abartılı yorumlara kesinlikle destek vermiyor.

Ancak şu önemli mesajı veriyor: Susuz kalmak sadece fiziksel performansı değil, zihinsel ve duygusal durumu da olumsuz etkileyebilir.

Özellikle de sıcak havalarda, yoğun çalışanlarda, yaşlılarda, sporcularda, yeterince su içmeyen kişilerde hafif derecede bile susuz kalmak; yorgunluk, keyifsizlik, dikkat azalması ve sinirlilik hissine katkıda bulunabilir.

Gelelim neticeye

Vücudumuzun su dengesi yalnızca böbrekleri veya dolaşımı ilgilendirmez. Beyin de bu değişikliklere oldukça duyarlıdır.

Bu çalışma, hücrelerin susuz kalmasının ruh hâlini kısa sürede bozabildiğini ve bu etkinin özellikle kadınlarda daha belirgin olabileceğini gösteriyor.

Su sadece yaşamak için değil, insanın kendini daha iyi hissetmesi için de gerekli olmakla beraber ruh hâlindeki her değişikliği “susuz kaldım” diye açıklamak da doğru değildir; psikolojik, hormonal ve çevresel pek çok etken birlikte rol oynar.

NOT: Üşüdüm diyorsan güneş olurum
           Yanarım sevginle, ateş olurum
           Dolarım havaya, nefes olurum
           Gülü susuz seni aşksız bırakmam diyen Zekâi Tunca’ya da selâm olsun. Gülü susuz bırakmam derken kadınları kastettiğine şüphem yok.  Kadınlar aşksız da susuz da bırakılmamalı; tecrübe ile de sabittir. 

Kaynak: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33077017/ 

Makale: Cellular dehydration acutely degrades mood mainly in women: a counterbalanced, crossover trial

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: