Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

▪ 5 gün oseltamivir (Tamiflu) verilenler

▪ 10 gün oseltamivir verilenler

▪ Hiç antiviral verilmeyenler

Yaklaşık 441–442 hasta analiz edildi (139 merkez, 18 ülke). Birçok hastaya randomizasyon öncesi zaten bir doz oseltamivir verilmişti.

▪ Antiviral verilmeyenlerde: %13,7 (17/124)

▪ 5 gün oseltamivir verilenlerde: %19,8 (32/162)

▪ 10 gün oseltamivir verilenlerde: %19,4 (30/155)

Ayarlanmış odds ratio yaklaşık 2,13–2,17’dir. Zarar ihtimali her iki oseltamivir kolunda da %98 civarındadır; anlamlı fayda ihtimali ise çok düşüktür (%0,5 düzeyinde).

Çalışma, önceden belirlenmiş “inferiorite” eşiğini aştığı için ilaç alan hastaları daha fazla riske atmamak için erken durduruldu. 

Bu, kritik influenza hastalarında Tamiflu’ yu “antiviral yok” grubuyla doğrudan karşılaştıran ilk randomize çalışmadır; zararın mekanizması henüz net değildir.

Önemli sınırlamalar: Sonuçlar yalnızca yoğun bakımda organ desteği alan ağır hastalara özgüdür. 

Bu henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir preprint yani ön baskı yayındır.

NOT: İlaç ülkemizde eczanelerde Tamiflu, Enfluvir, Oseflu, Enzaflu, Seltavir, Novavir, Oselmir, Cyovel, Etamivir, Fluzavir, Reliflu, Exviral / Oselmir adlarıyla satılıyor.

Yazarların yorumu

Kritik hastalarda oseltamivir etkisizdir ve 90 günlük mortaliteyi artırma ihtimali yüksektir. Bu sebeple bu hasta grubunda rutin kullanılmamalıdır.

Önceki deliller büyük ölçüde daha hafif hastalardaki çalışmalara ve gözlemsel verilere dayanıyordu.

İlacın ciddi yan etkileri var

Oseltamivirin bulantı, kusma, baş ve karın ağrısı gibi sık görülen (%10) yan etkileri var.

Seyrek olsa da -çocuk ve gençlerde daha sık rastlanan- ajitasyon, anormal davranış, konfüzyon, halüsinasyon, deliryum, kabus, kendini yaralama gibi nöro-psikiyatrik yan etkilere de yol açabiliyor. 

Ayrıca ciddi alerjik reaksiyonlar (anafilaksi, anjiyoödem), ciddi deri reaksiyonları (Stevens-Johnson sendromu, toksik epidermal nekroliz), karaciğer bozuklukları (nadiren fulminan hepatit), gastrointestinal kanama da bildirilmiştir.

Gelelim neticeye

Oseltamivir temelde virüs bulaşan yüksek risk grubundaki hastalarda gribe bağlı zatürree ve diğer komplikasyonları, ölümleri önlenmek için kullanılıyor.

Hasta bir kişi ile temas etmiş olan ama henüz hastalık belirtisi göstermeyen kişileri korumak için de tavsiye ediliyor.

Gel gelelim bu ilaç bizde de muhtemelen tüm dünyada da her grip hastasına hatta her ateşi olana verilmekle beraber bağımsız bilim kurulu Cochrane tarafından yapılan araştırmaya göre Tamiflu sağlıklı erişkinlerde gribin zatürree ve diğer komplikasyonlarını önlemiyor, sadece hastalık süresini bir günden daha kısa süre kısaltıyor, hastaneye yatışları da azaltmıyor.

Bu randomize çalışma sayesinde oseltamivirin ağır vakalarda ölüm riskini azaltmadığı hatta artırdığının gösterilmesi bu ilacın rutinde artık hiç kullanılmaması  gerektiğini gösteriyor.

Muteber tıp dergisi BMJ domuz gribi salgını döneminde ilaçla ilgili tüm verileri açıklamadığı için üretici şirketin (Roche) tüm ilaçlarının boykot edilmesi çağrısında bulunmuştu.

Kritik influenza hastalarında hayat kurtarıcı olarak rutin kullanılan bir ilaç için ilk randomize çalışmanın 20 sene sonra yapılması da ilacın bırakın faydasını ölüm riskini artırması da ayrı ayrı bir tıp rezaletidir.

💥 50 seneye yaklaşan meslek hayatımda bugüne kadar hiçbir hastama bu ilacı yazmadığımı gururla tekrar ilan ediyorum. Gribin ilacı yoktur.

Kaynak: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=7172531

Makale: Oseltamivir for Critically Ill Patients with Influenza: A Randomised Trial