Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

FDA, 20 sene sonra yeni bir güneş kremi katkısı kimyasala onay verdi (1).

Mineral olmayan bir kimyasal bileşen olan bemotrizinol (BEMT) birçok Avrupa ve Asya ülkesi ve Avustralya’ da 20 seneden fazla zamandır kullanılıyor; bizdeki ürünlerde de var.

Bunun piyasadaki diğer UVA ve UVB filtrelerine göre daha kararlı, yani güneşte daha az kolay parçalanan bir ultraviyole filtresi olduğu kabul ediliyor.

BEMT, daha büyük bir moleküler yapıya ve daha yüksek bir moleküler ağırlığa sahip olduğu için emilimi az, daha ziyade deri üzerinde kalıyor.

Ciltte daha uzun süre kaldığı için diğer güneş kremleri gibi 2 saatte bir sürülmesi gerekmiyor.

Daha az tahriş ediyor ve birçok kullanıcı için çok önemli olan daha hoş bir his bırakıyor.

Bu vesile ile güneş ışınları ve kremleri hakkındaki bilgilerimizi tazeleyelim.

Güneş kremleri iki kategoriye ayrılır: kimyasal ve fiziksel

BEMT, avobenzon ve oksibenzon gibi kimyasal bir güneş kremidir ve güneş ışınlarını hızla dağılan ısıya dönüştürerek etki gösterir.

Bu kimyasallardan bazılarının endokrin yani hormon sistemine zarar verebileceği yönünde bulgular vardır.

Çinko oksit ve titanyum dioksit gibi fiziksel veya mineral güneş kremleri ise UV ışınlarını ciltten yansıtır. Mineral bazlı bileşenler hem UVA hem de UVB ışınlarını bloke eder ancak tebeşir gibi beyaz bir kalıntı bırakır.

Her iki tür de radyasyonun cilt yüzeyine nüfuz etmesini önler.

Tüm güneş kremleri, güneş yanıklarının çoğuna sebep olan UVB ışınlarına karşı olduğu kadar, cilt lekeleri ve kırışıklık riskini en çok artıran UVA ışınlarına karşı da koruma sağlamalıdır.

Güneş ışınlarının hususiyetleri

🔆 UVA (320-400 nm)

▪ Derinin derin katmanlarına ulaşır.

▪ Foto-yaşlanma (erken kırışıklık, elastikiyet kaybı, sarkma).

▪ Yaşlılık lekeleri (solar lentigo) ve hiperpigmentasyon.

▪ Camdan bile geçer, bulutlu havada da etkilidir.

▪ Uzun vadede cilt kanseri riskini artırdığı kabul edilir..

🔆 UVB (280-320 nm):

▪ Derinin üst katmanlarını etkiler.

▪ Güneş yanığı (kızarıklık, yanma) asıl sorumlusu.

▪ D vitamini sentezini sağlar.

▪ Cilt kanseri (özellikle skuamöz hücreli karsinom ve melanoma) riskini artırdığı kabul edilir.

Her iki ışın da DNA hasarı yapabilir → uzun yıllar birikerek kanser riskini yükseltir.

UVA oranı yıl boyunca nispeten sabit kalırken, UVB yazın ve öğle saatlerinde çok daha güçlüdür.

Pahalı ve popüler güneş kremleri işe yaramıyor

🔆 İngiltere’de tüketici hakları kuruluşu Which? tarafından yapılan bağımsız testlerde, piyasada yaygın olarak satılan bazı güneş kremleri, SPF yani güneş koruma faktörü ve UV koruması testlerinde başarısız oldu.

Bu kremlerin cilt kanseri riskini artırabilecekleri de ileri sürülüyor (2).

🔆 Çevre Çalışma Grubu’na göre, değerlendirilen 1.850’den fazla güneş kremi ürününün yaklaşık %75’i yetersiz güneş koruması sağlıyor veya endişe verici içeriklere sahip (3).

Kremlerdeki kimyasalların kanserojen etkisi olabilir mi?

🔆 Daha önce 313.719 kişi üzerinde yapılan 29 yayınlanmış çalışmanın meta-analizinde güneş kremlerinin melanom türü kanserleri de melanom dışı kanserleri de önlemediğini net olarak ortaya çıktı (4).

🔆 Özellikle bazı kimyasal filtreler (örneğin: oxybenzone, octinoxate), deneysel çalışmalarda hormon bozucu (hormon bozucu) etki gösterir. Farelerde yapılan araştırmalarda da bu maddelerin östrojen taklidi yaparak kanserle bağlantılı mekanizmaları tetikleyebileceği öne sürülmüştür.

🔆 Güneş kremlerinde bulunan kimyasallar ciddi miktarda kana geçer ve elimizde bunların zararsız olduğunu gösteren bir araştırma yoktur (5).

🔆 Güneş kremi ve güneş bakım ürünlerinin %78’inde kanserle bağlantılı olan toksik kimyasal benzen bulundu (6).

Modern hayatın bir tür takviyesi olan güneş kremleri insan sağlığı için faydalı değil zararlı bile olabilir

▶ Bu kremlerin deri kanserini önlediğine dair güvenilir ve yeterli delil olmadığı gibi bunları kullananlar kendilerini emniyette hissederek çok daha uzun süre güneş altında kalırlar. Bu da onların deri kanseri riskini artırır.

▶ Bu kremlerdeki kimyasal maddelerin kanserojen ve hormon bozucu etkileri olabilir. Deriye sürülen her türlü kremin az veya ok emildiği ve kana geçtiği gösterilmiştir.

Gelelim neticeye

Ömrü hayatımda güneş kremi veya losyonuna para vermedim, başkasından otlanıp kullanmışlığım da yoktur.

Akıl var mantık var, krem sürüp saatlerce güneş altında yanmak, kömür gibi olmak elbette zararlıdır.

Sağlıklı hayat tarzının temel unsurlarından olan güneşlenmenin yerini alabilecek hiçbir vitamin veya takviye de yoktur.

Adam gibi güneşlenin!

Kaynaklar:

1. https://edition.cnn.com/2026/06/09/health/new-sunscreen-bemotrizinol-wellness

2. https://www.dailymail.com/health/article-14828857/warning-popular-sunscreen.html

3. https://www.medscape.com/s/viewarticle/973570?src=soc_tw_220509_mscpedt_news_mdscp_sunscreen&faf=1

4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29620003

5. https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2733085 

6. https://www.valisure.com/valisure-newsroom/valisure-detects-benzene-in-sunscreen

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: