Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Yıllardır özellikle ileri yaştaki insanlara kemik sağlığı için kalsiyum ve D vitamini takviyeleri tavsiye ediliyor hatta buna dayatılıyor desek daha doğru olur.

Televizyon programlarından hastane broşürlerine kadar hemen her yerde aynı mesaj tekrar ediliyor: “D vitamini ve kalsiyum kemikleri güçlendirir, düşmeleri ve kırıkları önler.”

Ancak BMJ’ de yayınlanan yeni ve kapsamlı bir çalışma, bu yaygın kabulün sanıldığı kadar sağlam olmadığını gösteriyor.

Araştırmacılar, toplam 153 binden fazla yetişkini kapsayan 69 randomize kontrollü çalışmayı analiz etti. İncelenen kişiler çoğunlukla 65 yaş üstü kişilerdi.

Amaç; kalsiyum, D vitamini veya ikisinin birlikte kullanılmasının kırık ve düşme riskini gerçekten azaltıp azaltmadığını görmekti.

Sonuçlar dikkat çekiciydi:

▪ Kalsiyum tek başına anlamlı fayda göstermedi.

• D vitamini tek başına anlamlı fayda göstermedi.

• Kalsiyum + D vitamini kombinasyonu ise kırık riskinde yalnızca çok küçük bir azalma sağladı.

Araştırmacılar bu azalmanın “istatistiksel olarak anlamlı olsa bile klinik olarak anlamlı olmayabileceğini” belirtiyor.

Başka bir ifadeyle: 100 kişiye yıllarca takviye verildiğinde, sadece yaklaşık 1 kişide ek kırık önlenebiliyor olabilir.

Üstelik düşmeleri önleme konusunda da belirgin bir yarar bulunamadı.

“Kemik için hap” fikri neden bu kadar sevildi?

Çünkü basit ve pazarlanabilir bir fikir!

Gel gelelim, kemik erimesi karmaşık bir süreçtir:

• Kas gücü • Denge • Fiziksel aktivite • Güneş ışığı • Protein alımı • Genel sağlık durumu • İlaç kullanımı • Düşme riski gibi pek çok faktör kemik sağlığını etkiler.

Ama bunların yerine “günde bir tablet” fikri hem daha kolaydır hem de ticari olarak daha caziptir.

Oysa kemik sadece mineral deposu değildir; yaşayan ve sürekli yeniden şekillenen aktif bir dokudur.

En önemli nokta gözden kaçıyor olabilir

Yaşlılarda kırıkların önemli kısmı kemik zayıflığından değil, düşmelerden kaynaklanır.

Bu yüzden, denge egzersizleri, kas güçlendirme çalışmaları, düzenli hareket, ev içi düşme riskinin azaltılması

gibi yöntemler çoğu zaman takviyelerden daha etkili olabilir.

Nitekim editoryal yazıda da araştırmacılar, fiziksel kapasiteyi artıran çok yönlü yaklaşımların daha anlamlı sonuçlar verdiğini vurguluyor.

Bu çalışma ne demiyor?

Bu sonuçlar, ağır D vitamini eksikliği olanlarda, osteoporoz hastalarında, huzurevinde yaşayan çok kırılgan bireylerde, doktor kontrolünde tedavi alan kişilerde takviyelerin tamamen gereksiz olduğu anlamına gelmiyor.

Araştırmacılar özellikle bu yüksek riskli gruplar için daha fazla kaliteli çalışmaya ihtiyaç olduğunu gösteriyor.

Yani mesele “D vitamini tamamen işe yaramaz” demek değil.

Asıl mesele şu: Toplumun büyük kısmına rutin olarak verilen takviyelerin faydası, yıllardır anlatıldığı kadar büyük görünmüyor.

Gelelim neticeye

Modern tıp bazen karmaşık sağlık sorunlarını tek bir hapla çözebileceğini düşünür.

Nasıl kolesterol hapı vererek kalp krizi ve felçler önlenemiyorsa D vitamini ve kalsiyum hapları da düşme ve kırıkları önlemez.

Kemik sağlığı; hareket, kas gücü, beslenme, güneş ışığı ve hayat tarzının birlikte oluşturduğu bütüncül bir tablodur.

Kırık ve düşmeleri önlemenin yolu da adam gibi hayat tarzından geçer. Takviye almak tam aksine zararlıdır. Bu meta-analizin de ortaya koyduğu gibi takviye alan hareket etmez, yürümez, güneşe çıkmaz, beslenmesine, uykusuna dikkat etmez.

Hayat tarzının faydalarını onlarca takviye bile sağlamaz.

Gıda takviyeleri esasında insanları sağlıklarından eden sinsi tuzaklardır. Bunlar sağlığa destek değil köstektir.

Kaynak: https://www.bmj.com/content/393/bmj-2025-088050

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: