Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Antidepresan ilaçlar milyonlarca insan tarafından kullanılıyor.

Peki bu ilaçlar kalp sağlığı açısından düşündüğümüz kadar masum mu?

Antidepresan kullananları büsbütün depresyona sokabilecek bir çalışma yayınlandı. 

2025 yılında European Heart Rhythm Association (EHRA) kongresinde sunulan ve Danimarka’da gerçekleştirilen büyük ölçekli bu kohort çalışmasında, 2010 yılında Danimarka’da 18-90 yaş arası yaklaşık 4.3 milyon kişiye ait veriler incelendi.

Antidepresan (AD) kullanımı, 1999-2009 arası ulusal reçete kayıtlarından belirlendi (≥2 reçete aynı yılda = kullanım olarak tanımlanmış), bu grupta yaklaşık 644 bin kişi bulundu.

Toplam ölüm sayısı 45.671, kardiyak ölüm sayısı 6.002 ve ani kalp ölümü sayısı 1.907 idi.

1.907 ani kalp ölümünün ~%32’si antidepresan kullananlarda görüldü. 

Yaş, cinsiyet ve komorbiditeler (birlikte bulunan hastalıklar) düzeltildikten sonra:

◾ 1-5 yıl kullanımda risk artışı: %41 idi.

◾ ≥6 yıl kullanımda risk artışı: %74 kat yüksek bulundu.

◾ Güncel kullanıcılar en yüksek riske sahipti. 

◾ SSRI ve trisiklik antidepresanlar (TCA) için benzer ilişki gözlendi (sınıf etkisi gibi).

◾ Risk, tedavi süresi uzadıkça artıyor ve mevcut kullanıcılar arasında en yüksek.

◾ Bazı yaş gruplarında (özellikle 30-39 yaş) risk 3-5 kata çıkabiliyor.

Bu gözlemsel bir çalışma!

Bu çalışma gözlemsel olduğundan kesin bir sebep-sonuç münasebetinden yani bir illiyet bağından söz edilemez.

Antidepresan kullananlar daha ağır depresyona sahip olabilir, daha fazla komorbidite taşıyabilir, hayat tarzı açısından daha yüksek risk grubunda olabilir.

Depresyonun kendisi de enflamasyon, otonom sinir sistemi dengesizliği ve hareketsizlik, beslenme hataları gibi hayat tarzı yanlış ve eksikleri üzerinden kardiyak ölüm riskini artırabilir.

Bu sonuçlar, ilacın zararlı olduğunu değil; antidepresan kullanan grubun zaten daha yüksek kardiyovasküler riske sahip olabileceğini de yansıtıyor olabilir.

💠 Bu çalışma tek başına antidepresanların “tehlikeli” olduğu ya da kullanılmaması gerektiği sonucunu çıkarmıyor.

Ama şunları net biçimde hatırlatıyor:

▪ Uzun süreli kullanımda riskler yeniden değerlendirilmelidir.

▪ Hastalar semptom açısından değil, kardiyovasküler risk açısından da izlenmelidir.

▪ “İlaç başla ve unut” yaklaşımı doğru değildir.

Gelelim neticeye

Bu çalışmaya dayanarak antidepresan ilaçların prospektüslerine “ani kalp ölümlerini artırdığına” dair bir siyah kutu uyarısı konmasını düşünenler olabilir.

Evet, bence de konabilir ama hemen altına da bir pembe kutu uyarısı ilavesiyle:

Ne kadar uzun süre kullanırsanız kap krizi riskiniz artar ama serotonin dolu beyninizle bunu zerre kadar kafaya takmayacaksınız. Kalp krizi geçirmenin keyfini süreceksiniz ki bu herkese nasip olmaz.  😁

💥 Antidepresan olarak hap yerine egzersiz verilseydi hem depresyonun hiçbir yan etkiye maruz kalmadan daha iyi tedavi edildiğini ve hem de ani kalp ölümlerinin azaldığını hatta ortadan kalktığını görürdük diye düşünüyorum. Ne dersiniz?

💥 Tabii ki antidepresan karşıtı değilim. Doğru hastada doğru doz ve sürede kullanılan her ilaç kutsaldır. Ancak şu da çok acı bir gerçektir ki bu ilaçlar çok gelişigüzel yazılıyor, hastalar hakkıyla takip edilmiyor veya edilemiyor. Antidepresan yerine egzersiz gibi tedaviler mühimsenmiyor. Birçok kişi gereksiz yere ve gereksiz sürelerde antidepresan kullanırken ne yazık ki bu ilaçlardan fayda görecek birçok hasta da ilaçtan mahrum kalıyor.

Kaynak: https://www.heartrhythmjournal.com/article/S1547-5271(26)00220-1/abstract

Makale: Antidepressant treatment duration and risk of Sudden Cardiac Death: A Nationwide Cohort Study1

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: