Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Yeni bir çalışmaya göre, tirozin seviyeleri yüksek olan erkeklerin hayatları bir sene kısalıyor; kadınlarda böyle bir etki yok.

Yüksek tirozin seviyelerinin, insülin direnci veya stres yolakları üzerinden etkili olacağı düşünülüyor.

Tirozin bir aminoasittir, vücutta fenilalanin adlı başka bir amino asitten kolayca üretebilir ve birçok gıdada da bulunur.

Vegan beslenmede fenilalanin (tirozin öncüsü) bolca bulunur: Baklagiller (mercimek, nohut, fasulye), soya ürünleri, kabak çekirdeği, badem, fındık, yulaf, buğday gibi tahıllar ve birçok bitkisel gıdada tirozin/fenilalanin vardır.

Genellikle beyin sağlığıyla ilişkilendirilen tirozin, odaklanma ve performansı artırmayı amaçlayan takviyelerde sıklıkla kullanılıyor.

Tirozin neden takviyelere konuyor?

Beyin ve zihinsel performans desteği

▪ Dopamin, norepinefrin (noradrenalin) ve epinefrin (adrenalin) gibi önemli nöro-transmitterlerin öncüsüdür.

▪ Yoğun stres, uyku yoksunluğu, sınavlar, yüksek bilişsel yük altında odak, dikkat, motivasyon ve hafızayı korumaya yardımcı olur.

▪ Stres hormonlarını tüketen durumlarda beyindeki seviyeleri destekler, performansı düşüşten korur.

Stres ve yorgunluk yönetimi

▪ Özellikle kronik stres veya fiziksel/zihinsel yorgunluk dönemlerinde kullanılır.

▪ Kafeinle birlikte pre-workout veya nootropik (beyin destek) takviyelerde sık görülür.

Tiroit sağlığı

▪ Tiroid hormonlarının (T3, T4) üretiminde yapı taşıdır.

▪ Hipotiroidi veya tiroid desteği amaçlı takviyelerde yer alır.

Diğer amaçlar

▪ Depresyon (özellikle mevsimsel) ve ruh hali desteği

▪ Dikkat eksikliği hiperaktivite semptomlarına yardımcı olma (kanıtlar daha zayıf)

▪ Spor performansını artırma (dopamin yoluyla motivasyon ve dayanıklılık)

▪ Fenilketonüri hastalarında zorunlu kullanılır (tirozin burada esansiyel hâle gelir)

Gelelim neticeye

▶ Stres + yüksek zihinsel yük şartlarında tirozin’in etkili olduğunu gösteren birkaç randomize kontrollü çalışma var; en güçlü etki akut stres durumlarında görülüyor.

▶ Bunlar küçük örneklemli, askeri bağlamda yapılmış, akut (tek seferlik) dozlarla ve çok spesifik stres şartlarında (uyku yoksunluğu + soğuk + gürültü gibi) pozitif sonuç veren çalışmalar.

▶ Günlük hayatta “sabah kalktım, 1 gram aldım, süper odaklandım” diye büyük, temiz, uzun süreli randomize çalışmalar yetersiz. Rahat, stressiz bir günde aldığında çoğu çalışmada anlamlı fark çıkmıyor. Yani “her zaman süper odak” diye bir şey yok.

▶ Beslenmeyle alınan tirozin yüksek kan seviyelerine yol açmaz. Başlıca tirozin kaynakları et, balık, yumurta, süt ürünleri, bakliyat ve kuruyemişler en iyi kaynaklardır.

▶ Takviyelerden uzak durmak için mühim bir sebep daha!

▶ Takviyeler artistlik yapmak isteyen doktorlar ve diyetisyenler tarafından artist olma sevdalılarına verilir.

Kaynak: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/06/260615025119.htm

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: