Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Son yıllarda “longevity” (uzun ömür) takviyeleri arasında en çok konuşulan maddelerin başında nikotinamid ribozid (NR) geliyor.

Hücrelerdeki NAD+ seviyelerini artırdığı için özellikle yaşlanma karşıtı ürün olarak zalimce pazarlanıyor.

Daha önce küçük çalışmalarda Parkinson hastalığında umut vaat edebileceği düşünülmüştü; ancak Norveç’te yapılan büyük bir klinik çalışma bu umudu boşa çıkardı.

NOPARK adlı çalışma, erken evre Parkinson hastalarında NR’ nin hastalık ilerlemesini yavaşlatıp yavaşlatmadığını test etti.

Toplam 410 hasta, 11 farklı merkezde rastgele iki gruba ayrıldı:

Bir grup 52 hafta boyunca günde iki kez 500 mg NR aldı.

Diğer grup aynı sürede plasebo (etkisiz madde) aldı.

Çalışma çift kör yapıldı, yani ne hastalar ne de doktorlar kimin ne aldığını biliyordu. Hastaların büyük çoğunluğu teşhisi yeni konmuş, erken evre Parkinson hastalarıydı.

Sonuçlar ne gösterdi?

Bir yılın sonunda durum beklenenin tersi çıktı. Parkinson belirtilerini ölçen MDS-UPDRS skoru:

▪ NR alan grupta ortalama 2,45 puan kötüleşti.

▪ Plasebo alan grupta ise skor neredeyse aynı kaldı (hatta hafifçe düzeldi).

İki grup arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı ve plasebo lehineydi. Yani NR alan hastaların belirtileri, plasebo alanlara göre biraz daha fazla ilerlemişti.

Non-motor belirtiler (uyku, ruh hali, otonomik sorunlar gibi) de NR grubunda daha kötüleşmişti.

Beyin görüntülemelerinde dopamin sistemi açısından da NR ’nin olumlu bir etkisi görülmedi. Yan etki sıklığı iki grupta benzerdi.

Bu ne anlama geliyor?

Çalışma, NR’ nin NAD+ metabolizmasını artırdığını doğruluyor ama bu artış klinik olarak hastalığı yavaşlatmaya yetmedi. Hatta plaseboya kıyasla hafif de olsa daha kötü sonuçlar ortaya çıktı.

Araştırmacılar, çalışmalarını “NR’ nin Parkinson hastalığında hastalık modifiye edici (ilerlemeyi yavaşlatan) bir tedavi olarak kullanılmasını desteklemiyoruz” şeklinde yorumluyor.

Longevity takviyesi olarak NR

NR, son yıllarda özellikle anti-aging çevrelerinde popüler hâle geldi. NAD+ öncüsü olması sebebiyle hücre enerjisi, DNA onarımı ve yaşlanma süreçleriyle ilişkilendiriliyor.

Ancak NR’ nin Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıklarda etki göstermemesi, bu tür takviyelerin her durumda faydalı olmayabileceğini ortaya koyuyor.

Bir maddenin laboratuvar ortamında veya küçük çalışmalarda umut vaat etmesi, büyük ve uzun süreli klinik çalışmalarda aynı sonucu vereceği anlamına gelmiyor.

Gelelim neticeye

NOPARK çalışması erken evre Parkinson hastalarında nikotinamid ribozidin klinik fayda sağlamadığını, hatta plaseboya göre hafif kötüleşmeye de sebep olduğunu kesin olarak ortaya koyuyor.

NR “longevity” veya “hücre yenileyici” olarak vahşice pazarlanıyor, her hastalıkta işe yarayacağına dair palavralar havada uçuşuyor.

Longevity bir sazan sarmalıdır bir keriz silkeleme aracıdır.

NAD (Nikotinamid Adenin Dinükleotid) işlevleri:

NAD, hücrelerde enerji üretimi ve birçok hayati süreçte rol oynayan bir moleküldür. İki formu vardır: NAD⁺ (oksitlenmiş) ve NADH (indirgenmiş).

Temel işlevleri:

▪ Enerji üretimi: Mitokondride besinlerden (şeker, yağ) enerji çıkarılmasında ana rol oynar. Elektron taşıyarak ATP üretimini sağlar.

▪ DNA onarımı: PARP enzimleri aracılığıyla DNA hasarını onarır.

▪ Hücre savunması ve yaşlanma: Sirtuin adı verilen proteinleri aktive ederek stres yanıtı, iltihaplanma kontrolü ve yaşlanma süreçlerini düzenler.

▪ Gen ifadesi ve epigenetik: Sirtuinler üzerinden genlerin açılıp kapanmasını etkiler.

▪ Bağışıklık ve inflamasyon: Bağışıklık hücrelerinin fonksiyonunda ve inflamasyon cevabında rol alır.

▪ Nörotransmitter üretimi ve sinir sistemi sağlığı: Beyin hücrelerinde enerji ve sinyal iletimi için gereklidir.

Kısaca NAD, hücrelerin “enerji ve bakım para birimi” gibidir. Yaşla birlikte seviyesi düşer ve bu da birçok yaşa bağlı hastalıkla ilişkilendirilir.

NAD+ seviyesini artırabilecek besinler ve diğer yollar

NAD+ doğrudan besinlerden alınmaz. Vücut, B3 vitamini formlarını (niasin, nikotinamid gibi) kullanarak NAD üretir. Bu sebeple NAD öncüsü ihtiva eden besinler dolaylı olarak destek sağlar.

Tavuk, hindi, somon ve ton balığı niasin açısından en zengin kaynaklardandır. Karaciğer de (özellikle sığır ve tavuk) niasinden zengindir. Yer fıstığı ve ayçiçeği çekirdeği iyi bitkisel kaynaklardır. Mantar, yeşil bezelye ve avokado da niasinle birlikte triptofan bulunur. Süt, yumurta ve brokoli ise daha düşük düzeyde katkı sağlar.

Hayat tarzı açısından düzenli egzersiz (özellikle yüksek yoğunluklu aralıklı antrenman ve direnç egzersizleri) NAD metabolizmasını ve mitokondri fonksiyonunu destekler. Aralıklı oruç veya kalori kısıtlaması da NAD+ seviyelerini ve sirtuin aktivitesini artırabilir.

Kaynak: https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2855023#google_vignette

Makale: Nicotinamide riboside for patients with early-stage Parkinson disease: the NOPARK randomized clinical trial.

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: