Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Bir insanın yanında sevdiğin biri varken vücut kendini daha verimli düzenliyor mu?” sorusunu test etmek için bir dizi kontrollü deney yapıldı.

Deneyler önceden planlanıp kayda geçmişti (preregistered), böylece sonuçlar sonradan uydurulmamış oldu.

Nasıl yapıldı?

Sağlıklı yetişkinlerden oluşan katılımcılar aynı fizyolojik zorluğu iki farklı durumda yaşadılar:

Yalnız: Kimse yokken

Sosyal: Yakın bir partner (romantik partner veya bebek deneyinde anne) aynı odadayken

Fiziksel temas şart değildi; sadece yakınında olması yeterliydi.

Her sistem için vücudun “ne kadar zorlandığı” ölçüldü.

Bunun için incremental AUC (iAUC) denen bir hesaplama kullanıldı.

Basitçe söylemek gerekirse: Vücut normale dönene kadar ne kadar “fazla iş” yaptığı ölçüldü. Sayı ne kadar küçükse, aynı zorluğu o kadar az enerji harcayarak atlatmış demektir.

Glikoz (kan şekeri) deneyi – 108 kişi

Herkes aynı miktarda karbonhidrat yedi (yaklaşık 50 gram karbonhidrat bulunan standart beyaz ekmek). Sonrasında 2 saat boyunca kan şekeri ölçüldü.

Katılımcılar aynı öğünü bir kez yalnız, bir kez de sevgili/partnerleriyle yediler.

Sonuç: Partnerle birlikte yendiğinde -bireysel farklılıklar olmakla beraber- kan şekeri daha az yükseldi ve daha hızlı normale döndü. Toplam “kan şekeri yükü” (iAUC) yalnız yedikleri zamana göre ortalama %15 civarında daha düşüktü. Hem aynı kişilerin kendi içinde karşılaştırıldığında hem de farklı gruplar arasında bu fark net görüldü.

Diğer deneyler de benzer sonuç verdi

▪ Soğuk deneyi (116 kişi): Soğuk bir odaya girdiler. Partner yanlarındayken vücut ısıları daha az düştü ve daha hızlı toparlandı.

▪ Stres deneyi (115 yetişkin): Hafif bir elektrik şoku verildi. Partner yanlarındayken vücudun stres tepkisi (terleme gibi) daha küçük ve daha kısa sürdü.

▪ Bebek deneyi (56 anne-bebek): Bebeklere rahatsız edici bir ses dinletildi. Anne odadayken bebeklerin stres tepkisi daha düşük oldu.

Üç yetişkin deneyi birleştirildiğinde, sosyal durumda vücudun toplam fizyolojik “maliyeti” yaklaşık %8-12 daha az çıktı.

Etki, sadece “daha az stresli hissetmekten” kaynaklanmıyordu

Glukoz deneyinde stres belirteçleri iki durum arasında fark göstermedi. Fiziksel temas da şart değildi. Yani sadece yanında güvenilen birinin olması bile vücudun düzenleme işini kolaylaştırıyor gibi görünüyor.

Aynı zorluk karşısında vücut, yakın birinin yanında daha az zorlanıyor ve daha hızlı normale dönüyor. Bu durum sadece kan şekerinde değil, ısı düzenlemesi ve stres tepkisinde de görülüyor.

Araştırmacılar buna Sosyal Fizyoloji diyor: İnsan vücudu, yalnızken değil, yakın sosyal bağın varlığında daha verimli çalışıyor.

Aynı etki soğukta vücut ısısı düzenlemesinde ve yetişkinler ile bebeklerdeki stres tepkilerinde de gözlemlendi.

Gelelim neticeye

Kan şekeri düzenlemesi sadece ne yediğimizle değil, kiminle yediğimizle de ilgili.

İnsanın yakınında sevdiği biri varken vücudun kendini düzenlemek için daha az enerji harcıyor.

Bu da bağ kurmanın evrimsel bir sebebi olabilir: Vücutlarımız birlikte daha iyi çalışıyor.

Bu etki kısa vadeli bir fizyolojik cevaptır ve uzun vadeli sağlık sonuçları için bir şey söylemek mümkün değildir.

Bu çalışmaya bakarak sevdiği biriyle yemenin beslenme, egzersiz veya tıbbi tedavinin yerini tutacağı da söylenemez.

Makale: Social Physiology: Human homeostasis is more efficient in social proximity

Kaynak: https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aeg4937?referrer=https%3A%2F%2Fscitechdaily.com%2F

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: