Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Testisleri güneşlendirmek, son senelerde bazı wellness influencer’ları tarafından testosteron seviyelerini artırdığı, enerji verdiği ve genel erkek sağlığına fayda sağladığı iddiasıyla çok popüler olan bir iddia.

İnfluencer’ lar “Sun your balls” yani “Testisleri güneşlendir” diyorlar.

Ancak bu iddia bilimsel olarak temelsiz olması bir tarafa fayydalı değil zararlı olması kuvvetle muhtemeldir.

Bu iddiaya dayanak olarak gösterilen bir çalışma var.

Bundan neredeyse 90 sene evvel yayınlanan bu çalışma sadece 8 kişi üzerinde yapılmış ve üstelik kontrol grubu da yok.

Endocrinology isimli tıp dergisinde yayınlanan makalede, depresif durumdaki 8 erkekte UV ışınlarının farklı vücut bölgelerine uygulanmasının cinsiyet hormonlarının (özellikle androsteron gibi androjen metabolitlerinin) idrar yoluyla atılımını nasıl etkilediğini inceliyor.

Katılımcılara UV lambası ile artan sürelerde (8-20 dakika) ışın uygulanıyor ve farklı bölgeler (göğüs, genital bölge vb.) ayrı ayrı test edilmiş.

◾ Göğüs bölgesine 5 gün UV uygulaması sonrası androsteron atılımı yaklaşık %120 artmış (örneğin 70 i.u.’dan 155 i.u.’ya).

◾ Genital bölgeye odaklanan uygulamada ise artış yaklaşık %200 olmuş (70 i.u.’dan 205 i.u.’ya). 5 gün sonra zirveye ulaşmış, ek uygulamalarla daha fazla artmamış.

◾ Uygulama durduktan sonra seviyeler temel seviyeye dönmüş, ancak genital bölge için bu dönüş yaklaşık 10 günlük bir aradan sonra gözlemlenmiş (ara günlerde ölçüm yapılmamış, yani tam süre belirsiz ama 10 günde normale dönmüş).

◾ Doğrudan testosteron seviyesi değil, idrarla atılan androjen metabolitleri (androsteron) ölçülmüş. Bu, androjen üretimini dolaylı olarak yansıtıyor.

Modern araştırmalar UV ışınlarının genel olarak testosteron seviyelerini artırabileceğini destekliyor ama genital bölgeye özgü etkisi tartışmalı ve potansiyel riskler (cilt kanseri, sperm kalitesinde düşüş) var. 

Testisler vücudun dışında yaratılmasının sebebi nedir?

Testisler, sperm üretimi için vücut ısısından 2-4°C daha düşük bir ortamda (yaklaşık 33-35°C) bulunmak üzere vücut dışında konumlanmıştır.

Güneş ışınları testisleri ısıtır ve bu ısı artışı sperm kalitesini düşürebilir, sperm sayısını azaltabilir hatta DNA hasarına yol açabilir.

Gelelim neticeye

Testislerin güneşlendirilmesinin erkek sağlığına bir faydası olacağına dair yeterli bilimsel veri olmaması bir yana testislerin vücut dışında konumlanmış olması bile fazla hararetin zararlı olabileceğine dair bir ikazdır.

Nitekim, sıcak banyo, sauna veya dar kıyafetlerin bile testisler ve spermlere olumsuz etkilerini ortaya koyan çok sayıda çalışma var. 

Benim tavsiyem bahar ve yaz aylarında öğle vakti, 15-20 dakika güneş banyosu yapılmasıdır.

Testisleri özel olarak güneşlendirmeyi bırakın, onları tam aksine serin muhafaza edin.

Testosteronu artırayım derken testisler kuruyabilir, yanabilir yani elden gidebilir.

Testisleri güneşlendirin diyen influencer’ lara “Testis geçmeyin bizimle, fena olur sonra” diyorum.

Kaynak: https://academic.oup.com/endo/article-abstract/25/1/7/2772602?redirectedFrom=fulltext