Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Metastaz yani kanser hücrelerinin başka organlara yayılması, tüm kanser ölümlerinin %90’ından sorumludur.

Egzersiz, özellikle de yüksek yoğunluklu egzersiz, kan damarlarındaki kan akışını ve kayar gerilimini (shear stres) artırır.

Bu, sadece damar sağlığı değil, dolaşımdaki tümör hücrelerinin kaderi açısından da önemlidir.

Bu mekanik kuvvet, dolaşımdaki tümör hücrelerinin hayatta kalmasını, yayılmasını ve metastaz oluşturmasını zorlaştırır.

Bu mekanizmayı destekleyen deliller

– İn vitro yani laboratuar çalışmalar, egzersize eşdeğer kayma gerilimi seviyelerinin, yüksek metastatik ve ilaca dirençli meme kanseri hücreleri de dâhil olmak üzere dolaşımdaki tümör hücrelerinin %90’ına kadarını öldürdüğünü gösteriyor.

– Hayvan çalışmalarında, egzersiz yapan farelerde dolaşımdaki tümör hücrelerinin sayısı azalır ve metastaz ve tümör büyüme oranları %50-60 daha düşüktür.

– İnsanlarda, daha yüksek fiziksel aktivite seviyeleri, muhtemelen daha düşük metastatik yayılma sebebiyle, kanser nüksünün azalmasıyla bağlantılıdır.

Meselâ, meme ve kolon-rektum kanseri hastalarında düzenli egzersizin daha iyi sağkalım oranlarıyla bağlantılı olduğunu gösteren çalışmalar vardır. Bununla beraber, bu etkinin doğrudan kayar gerilimle mi, yoksa egzersizin bağışıklık sistemini güçlendirme, enflamasyonu azaltma veya hormonal değişiklikler gibi diğer mekanizmalarla mı ilgili olduğu tam olarak açık değildir.

Egzersiz sırasında elde edilen güçlü kan akışı kuvveti, kanserin yayılmasını aktif olarak engeller ve bu, egzersizin kanser hastalarının uzun vadeli sağlık ve hayatta kalmalarına sağladığı faydalardan sadece biridir.

Egzersiz, kayar gerilimi yoluyla metastazı azaltmasının yanı sıra bağışıklık sistemini güçlendirir, inflamasyonu azaltır, psikolojik sağlığı iyileştirir ve genel hayat kalitesini artırır.

Kayma gerilimi nedir?

Kayma gerilimi, kan akışının damarların iç yüzeyini kaplayan endotel hücreleri üzerinde oluşturduğu mekanik (sürtünme) kuvvettir.

Kan, damar içinde laminer akış gösterirken, damar duvarına paralel yönde bir kuvvet uygular; bu teğetsel kuvvet kan akış hızı ve viskozite gibi faktörlerden etkilenir.

Bu kuvvet birim yüzeye düşen kuvvet olarak tanımlanır ve shear stress (dyn/cm² veya Pascal) ile ölçülür.

Özellikle yüksek yoğunluklu egzersiz, kan akışını artırarak damarlardaki kayma gerilimini yükseltir.

Gelelim neticeye

Yüksek fiziksel aktivite, kanser tekrarlama riskinin azalması ve daha iyi sağkalımla ilişkilidir ve bunda da kayma geriliminin katkısı muhtemel mekanizmalardan biridir.

Velev ki değil, netice değişmez.

Çünkü egzersiz bağışıklık sistemini güçlendirir, enflamasyonu azaltır, insülin duyarlığı artırır, stresi azalır ve mutluluk verir, genel hayat kalitesini yükseltir.

Egzersiz candır, oturmayın, kalkın ayağa.

Evet, sizi ayaklanmaya davet ediyorum.

Beni ve kendini seven arkamdan gelsin.

Kaynaklar:

1.https://www.nature.com/articles/srep39975

Makale: High Shear Stresses under Exercise Condition Destroy Circulating Tumor Cells in a Microfluidic System

2. https://www.frontiersin.org/journals/pharmacology/articles/10.3389/fphar.2022.1034129/full

Makale: Physical activity prevents tumor metastasis through modulation of immune function” – Frontiers in Pharmacology.

3. https://www.frontiersin.org/journals/oncology/articles/10.3389/fonc.2024.1432899/full

Makale: An integrated framework for the study of exercise across the postdiagnosis cancer continuum” – Frontiers in Oncology. 

https://www.frontiersin.org/journals/pharmacology/articles/10.3389/fphar.2022.1034129/full

Siz de yorumunuzu paylaşın: