FAVİPİRAVİR ETKİSİZ ÇIKTI

Yazı Fontunu Büyült Yazı Fontunu Küçült Yazı Fontunu Sıfırla
kasa fişi

Dikkat: Yazının sonunda ek var!

***

ARK “Kontrolsüz güç, güç değildir. Kontrolsüz araştırma da, araştırma değildir.”

***

Dünyada sadece bizim ülkemizde her PCR testi pozitif olana, kişi görülmeden, sorgulanmadan, muayene edilmeden ve hiçbir tetkik yapılmadan verilen favipiravir etken maddeli ilacın Kovid tedavisinde “etkisiz” olduğu açıklandı (1).

Ben haberin başlığını okuduğumda bizim bilim adamlarının yaptıkları bir çalışmanın sonucu olduğunu zannetmiştim ama bu, meğerse bir ilaç şirketi tarafından yurt dışında yapılan bir çalışmadan elde edilen bir netice imiş.

Çok yanlış bir iş yapıldığına ve bu tür yanlışların toplumun tıbba ve ilaçlara olan itimadını yok ettiğine bir kere daha şahit olduk.

Favipiravirin Kovid tedavisinde kullanılması elbette yanlış değildi. 

Çünkü bazı bilimsel veriler, ilacın erken dönemde verilmesinin enfeksiyonun ilerlemesini durdurduğunu/yavaşlattığını gösteriyordu.

Elimizde de virüse karşı etkili bir ilaç olmadığına göre favipiravirin Kovid’ de denenmesi son derecede doğru idi ama bu denemenin her testi pozitif olan kişiye (bakın hasta demiyorum, zira + test hastalık olup olmadığını göstermez), hastalığı kesin olarak önlüyor veya ilerlemesini durduruyor iddiası ile ve bir kontrol grubu oluşturulmadan rastgele verilmesi çok vahim bir hata idi.

İlacın fayda ve zararlarının, “Saldım çayıra Mevla’m kayıra” (SÇMK) metodu ile değil, randomize-kontrollü çift kör (RKÇK) metotlu bilimsel bir araştırma kapsamında ortaya konması, RKÇK araştırmaların sayısı arttıkça da bunların meta-analizi yapılarak daha güvenilir sonuçlara ulaşılması icap ederdi.

Peki, ya yan etkileri?

Haberde ilacın yan etkilerinden hiç bahsedilmiyor!

Görüşü alınan uzmanların literatürde favipiravire bağlı ölüm vakası olmadığını söylemeleri ise ayrı bir “vahamettir”.

Böyle bir iddia ancak bu durum bilimsel verilerle ortaya konduğunda ileri sürülebilir; yan etkiler takip edilmemişse ilacın ölüme yol açıp açmadığı da bilinemez.

Ölüme yol açmadığını ispat eden bir araştırma yokken bunu iddia etmek müneccim işidir.

Gereksiz ve etkisiz ilaç kullanımı dirençli virüslere yol açabilir

Tıpkı antibiyotiklerde de olduğu gibi etkisiz ilaçların üstelik de gereksiz yere kullanılması virüslerin direnç kazanmalarına sebep olabilir.

Domuz gribi salgınında da benzer bir durum yaşanmıştı ve o zaman da her grip olana “oseltamivir” etken maddeli ilaç verilmeye kalkılmıştı; bu önemli mevzuda birkaç yazım var (2, 3, 4, 5).

Benzer bir endişe favipiravir için de geçerlidir.

Gözlemler değerlidir ama…

Bundan nerdeyse tam bir sene evvel “Favipiravir Koivd’ de etkili mi değil mi” başlıklı makalemde şunları yazmıştım (6):

Gözlemler elbette değerlidir ancak bunlar bilimsel araştırmalarla doğrulanmadan kesin bir kanaate varılamaz.

Bugüne kadar hem de mucize olarak sunulan, içlerinde hidroksiklorokin, remdesivir, plazma tedavisinin de bulunduğu ilaçların işe yaramadıkları ortaya çıktı.

Bu ilacın hafif-orta vakalarda erken dönemde verilmesinin hastalığın ilerlemesini önlemedeki faydasını randomize kontrollü araştırmalar olmadan bilmek mümkün değildir.”

Gelelim neticeye

BİR: Bu ilaç, “Favipiravirin Kovid’ de etkili olabileceğini gösteren veriler var ve elimizde de başka bir ilaç olmadığı için bunun denenmesi gerekiyor” şeklinde bir açıklama yapılarak kullanılmalı ve kontrol grubu oluşturularak ilacın etkinliği ve aksi tesirleri takip edilmeliydi. 

İKİ: Pandemi döneminde de olsa herhangi bir ilacın bir doktor tarafından görülmeyen, sorgulanmayan, muayene edilmeyen ve hiçbir tetkiki yapılmayan kişilere verilmesi de çok yanlıştır.

ÜÇ: PCR + olması, bir kişide tedavi edilmesi gereken bir hastalık olduğunu göstermez!

DÖRT: Bu tür yanlışlar, halkın tıbba olan itimadını ciddi derecede sarsar ve bilim karşıtı olanların eline de çok güçlü bir koz verir.

BEŞ: Tek bir RKÇK’ ya dayanarak bir ilacı göklere çıkarmak da yerin dibine batırmak da doğru değildir. Bir ilacın etkinlik ve emniyetine sadece ve sadece RKÇK çalışmaların meta-analizine göre karar verilebilir ki bu bile “değişmez” kesin bir karar olamaz.

ALTI: Favipiravire daha önce toz kondurmayanların birden ilacı yerin dibine batırmalarının arkasında, fiyatı bunun kat be kat yüksek olan (700 $ civarı) Pfizer’ in Paxlovid ve Merck’ in Molnupiravir’ ine yer açmak da yatabilir.

Kaynaklar:

1.https://www.gazeteduvar.com.tr/favipiravir-etkisiz-cikti-8-milyona-yakin-insan-ilaci-bosa-kullandi-haber-1542353

2.https://ahmetrasimkucukusta.com/2009/12/15/yazilar/tip-yazilari/domuz-gribi/sen-neymissin-tamiflu/

3.https://www.iyibilgi.com/?artikel,25957

4.https://ahmetrasimkucukusta.com/2017/11/29/yazilar/tip-yazilari/grip-tip-yazilari-yazilar/grip-ilaclari-rastgele-yazilmamalidir/

5.https://ahmetrasimkucukusta.com/2015/10/09/yazilar/tip-yazilari/grip-tip-yazilari-yazilar/grip-ilaclari-rutin-olarak-kullanilmamalidir/

6.https://ahmetrasimkucukusta.com/2020/12/13/etibba-diyor-ki/favipiravir-ve-hidroksiklorokin-covid-19da-yine-etkisiz-bulundu/

***

Müzeyyen Yüce’ nin haberi:

Covid-19 Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz, korona virüsü tedavisinde kullanılan favipiravir ilacının etkisiz olduğunu açıkladı.

İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve Bilim Kurulu Üyesi Serap Şimşek Yavuz, bulaşıcı hastalıklar için ilaç geliştirmeye odaklanan Kanada merkezli biyofarmasötik şirketi Appili Therapeutics şirketinin korona virüsüne ilişkin gerçekleştirdiği PRESECO çalışmasının sonucunu sosyal medya hesabı Twitter üzerinden paylaştı.

Favipiravir ilacının etkisiz çıktığını ifade eden Yavuz, açıklamasında, “Uzun süredir sonuçları beklenen bir çalışmaydı, favipiravir maalesef etkisiz çıktı. Bir diğer önemli çalışma olan Principles’ın da kısa süre sonra sonuçları açıklanacak” ifadelerini kullandı.

Türkiye’de ilk vakanın görüldüğü 11 Mart’tan bugüne korona virüsü tedavisinde kullanılan favipiravirin etkisiz olduğunu içeren araştırma sonrası, bir gün de ortalama 8-9 tane içilen ilacın vücuda ne tür zararlar verdiği ve bu ilacın ne kadar kişi üzerinde kullanıldığı da tartışma konusu oldu.

Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Murat Akova’ya göre favipiravirin etkisiz olduğuna dair birtakım emareler uzun zamandır vardı. Bu ilacın aslında Japonya tarafından grip ilacı olarak üretildiğini, ancak korona virüsü üzerinde de etkili olduğu düşünülerek hastalarda denendiğini ifade eden Akova, “Ancak bu ilacın dünyanın hiçbir yerinde ruhsat alıp yaygın kullanımı söz konusu değildi” dedi.

Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ceyhan da favipiravirin etkisiz oluşunun yeni bir bilgi olmadığını, Sağlık Bakanlığı’nın bu durumu bildiği halde bu ilacı vermeye devam ettiğini söyledi. “En başından hata yapıldı” diyen Ceyhan, “Daha etkisinin bilinmediği süreçte en azından bir gruba verilip bir gruba verilmeyerek etkisi karşılaştırılmalıydı ama maalesef bu yapılmadı. Bu ilaç çocuklar için de öneriliyordu ancak biz başından bu yana kullanmadık” dedi.

‘FAVİPİRAVİRİN YAN ETKİLERİ ÖLÜMCÜL DEĞİL’

Covid-19 üzerinde etkisiz olduğu anlaşılan favipiravirin yan etkileri de tartışılıyor. Prof. Dr. Akova, ilacın ölümcül bir yan etkisinin olmadığını belirterek şunları söyledi:

“Tabi her ilaç, bir de böyle yüksek dozlarda alındığı zaman karaciğer üzerine bir takım olumsuz etkiler yaratabiliyor. Bir de nadiren de alerjik reaksiyon yapabiliyor. Bizim bu ilacı kullanan hastalar üzerindeki gözlemlerimiz; en çok karaciğer fonksiyonlarını bozduğu yönündeydi ama ilaç kesildikten sonra fonksiyonlar tekrardan normale dönüyor.”

Mehmet Ceyhan da, “Favipiravire bağlı ölüm vakası literatürde yok” ifadelerine yer verdi.

Favipiravirin yan etkilerine dair Türkiye’de yeterli rapor tutulmadığına vurgu yapan Türk Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon Hastalıkları Derneği (KLİMİK) Üyesi Prof. Dr. Bülent Ertuğrul ise, “Kaç hastaya, ne kadar yan etkisi olduğuna ilişkin Türkiye için bir şey söylemek olanaklı değil. Türkiye’de favipiravirin yan etkisine ilişkin bir veri elimizde yok” dedi.

‘YAKLAŞIK 8 MİLYON KİŞİ FAVİPİRAVİR’İ BOŞA KULLANDI’

Prof. Dr. Akova, Sağlık Bakanlığı’nın Covid-19 tanısı alan herkese filyasyon ekipleri aracılığıyla Favipiravir verdiğini hatırlattı. Şu ana kadar Favipiravir ilacının vaka sayısına paralel olarak kullanıldığını ifade eden Akova, Türkiye’de toplam vaka sayısının 8 milyon civarında olduğu düşünüldüğünde bir o kadar kişinin bu ilacı boşuna kullanmış olduğunu kaydetti.

Yaklaşık bir buçuk yıldır bu ilacın tüketildiğini hatırlatan Ertuğrul da, Sağlık Bakanlığı’nın Covid-19 pozitif olan herkese bu ilacı verdiğini, yaklaşık 8 milyon insanın bu ilacı boşa kullandığını söyledi.

İlaç verilenler arasında içmeyenler de olabileceğine dikkat çeken Akova ise kaba hesapla en az birkaç milyon kişinin bu ilacı kullanmış olacağını söyledi.

Seyretmek için: https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=USZDan0dJVo

***

EK 1 (20.11.2021): Prof. Dr. Sertoğullarından, “Belki genç hastalarımız Kovid-19’u yaşlılara göre daha hafif semptomlarla geçiriyorlar ama tedavi edici ilaçları kullanmadıkları için hastalığı bulaştırma oranları daha çok artıyor. Bu ilaçları herkes kullanmalı.” dedi. Kaynak: https://www.aa.com.tr/tr/koronavirus/uzmanindan-kovid-19-testi-pozitif-cikanlara-ilaclari-kullanin-uyarisi/2058775

***

EK 2 (20.11.2021): -CHP Ankara milletvekili Murat Emir’ in konuşması. Kaynak: https://twitter.com/i/status/1462013764505640960

***

EK 3 (20.11.2021): ESİN ŞENOL “Çok iyi işleyen tedavi algoritmalarımız var bizim merkezimizde kullanılan. Plazma, deksametazon, favipiravir, oksijenasyon, antikoagulan ve gerekince bazen antibiyotik Hepsinin kimde hangi aşamada kullanılacağı, bilimsel veri gereğince konumlandırıldı Orta-ağır hastalarımız. ÖS 9:30 4 Ağu 2020.

Resim

ESİN ŞENOL “FAVİPİRAVİR konusu noktalanmıştır. Bu ilaca verilen paralar ile riskli, immun yetmezlikl, kişiler için monoklonal antikor kokteylleri getirtseniz pek çok ölüm olmazdı. Sağlık Bakanlığından, Bakanlık Rehberini acil güncellemesini ve güncel bilimsel verilere göre davranmasını bekliyoruz.”

“Rehberdeki ilaç protokollerini yazan ve sahadaki hekimlere baskı ile uygulatan kişileri deşifre etmesini istiyoruz. Kim alacak bu yanlış tedavilere ödenen paraların sorumluluğunu. 09:35 AM 18 Kas 21.

Resim

Kaynakhttps://twitter.com/HaydarBrs/status/1462016210858651649?s=20

***

EK 4 (21.11.2021): FERHAT ARSLAN “Hocam yaklaşık 11 ay önce sordum. Cevap alamadım. Ayrıca şu yalanında bıraksınlar! Bu ilacın etkisizliğini anlamak için ne bir klinik çalışmaya ne de metaanalize ihtiyaç vardır. İlaç laboratuvar koşullarında etkisizdir.Horoz yumurtlamaz.”

Resim

Kaynak: https://twitter.com/Ferhatarslandr/status/1462362063989358595?s=20

***

EK 5 (23.11.2021): Favipiravir: the hidden threat of mutagenic action.

The antiviral drug favipiravir (FVP), which is a structural analogue of guanosine, undergoes chemical transformation in infected cells by cellular enzymes into a nucleotide form — favipiravir ribose triphosphate (FVPRTP). FVP-RTP is able to bind to viral RNA-dependent RNA polymerase and integrate into the viral RNA chain, causing a significant mutagenic effect through G→A and С→U transitions in the viral RNA genome. Besides the virus inhibiting effect, the increased synthesis of mutant virions under the action of FPV possess a threat of the emergence of novel threatening viral strains with high pathogenicity for humans and animals and acquired resistance to chemotherapeutic compound. There are three ways to minimize this mutagenic effect of FP. (1) Synthesis of new FPV modifications lacking the ability to integrate into the synthesized viral RNA molecule. (2) The combined use of FPV with antiviral chemotherapeutic drugs of a different mechanism of action directed at various viral and/or host cell targets. (3) Permanent application of high therapeutic doses of FPV under the strict medical control to enhance the lethal mutagenic effect on an infectious virus in the recipient organism to prevent the multiplication of its mutant forms.

Kaynak: https://microbiol.elpub.ru/jour/article/view/1005?locale=en_US

***

EK  2 (1.12.2021):  FDA’ya tavsiyede bulunan bağımsız sağlık uzmanlarından oluşan kurul, 13’e 10 oyla Merck’in Molnupiravir ilacının Kovid-19’un tedavisine faydalarının risklerinden fazla olduğuna karar verdi. Oylama sonucunda ilaç, özellikle yaşlılar ve astım ya da obezite gibi sağlık problemleri olan, hafif ve orta şiddette Kovid-19 hastalarına tavsiye edildi.

Öte yandan uzmanlar, ilacın doğum problemlerine yol açma riski nedeniyle hamileler tarafından kullanılmaması gerektiğinin önemle altını çizdi ve FDA’ya, ilacın kadınlara hamilelik testinden sonra reçete edilmesi çağrısında bulundu. Uzmanların büyük bölümü, ilacın, klinik deneylerin kapsamadığı aşılı kişiler üzerinde kullanılmaması gerektiğini belirtti.

Havaların soğumasıyla vaka sayılarında artış görülen ve Kovid-19’un Omicron varyantının da çıkmasının beklendiği ülkede, Molnupiravir’in virüse karşı mücadelede faydalı olabileceği ifade edildi. Merck ise yeni varyant üzerinde test edilmemiş olan Molnupiravir’in diğer varyantlar üzerindeki etkisinden yola çıkarak, Omicron üzerinde de etkili olduğunun tahmin edildiğini bildirdi.

Şirket, geçen hafta klinik denemelerin nihai sonuçlarına göre ilacın, yetişkinlerde hastaneye yatma ve ölüm riskini, ilk açıklamalardaki gibi yüzde 50 değil yüzde 30 düşürdüğünü açıklamıştı. ABD’li ilaç firması Pfizer de Kovid-19’a karşı geliştirdiği ağızdan alınan ilacın, orta ve yüksek riskli hastalarda kullanılması için FDA’ya başvurmuştu.

Kaynak: https://www.aa.com.tr/tr/koronavirus/abdde-merckin-kovid-19-hapina-onay-verilmesi-tavsiye-edildi/2435280

***

EK 7 (1.12.2021): FAHRETTİN KOCA “Molnupiraviri ücretsiz olarak vereceğiz.”

Kaynak: https://ahmetrasimkucukusta.com/2021/11/24/etibba-diyor-ki/molnupiravir-i-ucretsiz-olarak-verecegiz/

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: