Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta

Gıda takviyecileri, yani gıdalarda bulunan vitamin, mineral, balık yağı, antioksidan, probiyotik gibi besin ögelerinin takviyeleri sayesinde para kazananlar, bunlar üzerinden pirim yapanlar insanların beyinlerini feci şekilde yıkadılar.

Bu takviyelerin başında da D vitamini geliyor.

Türkiye gibi bir güneş ülkesinde insanlar D vitamini tabletlerine, damlalarına, iğnelerine abone yapıldı.

Oysa D vitamini vitamin bile değil çünkü vücutta sentez ediliyor; D vitamini aslında bir hormon.

Gıdalar hormonlu diye uzak dururlar, hormonlu ilaçlardan korkarlar ama D vitamini takviyelerini bilinçsizce hapur hupur kullanırlar.

Vücudumuzda yeteri kadar D vitamini bulunması için bilinçli güneşlenmek şarttır fakat güneşlenmenin D vitamini sentezinden başka pek çok faydası vardır.

🌞 Güneşlenmek, deride kan basıncını düşüren, dolaşımı düzenleyen nitrik oksit (NO), mutluluk hormonu olarak bilinen serotonin, ağrı kesici etkisi olan endorfin, cildi koruyan ve anti-enflamatuar etkisi de olan melanin sentezini de sağlar.

🌞 Güneşlenmek,  dendritik hücreleri, efektör T hücrelerini ve T regülatör hücreleri etkileyerek anti-inflamatuar yolları da uyarır. T hücrelerinin iltihap olan yere daha hızlı ulaşmasını sağlar.

🌞 Güneşlenmek, hem deri hem bağırsak mikrobiyomunu çeşitlendirir.  Firmicutes ve Proteobacteria türü bakteriler artarken Bacteroidetes türü bakteriler azalır. 

🌞 Güneşlenmek, kırmızı ve kızılötesi ışınların etkisiyle mitokondrilerin enerji (ATP) üretimini artırır, fonksiyonlarını iyileştirir. 

🌞 Güneşlenmek ayrıca dışarı çıkmak, hareket etmek, sosyalleşmek, tabiatın içinde olmak, mutlu olmak demektir.

🌞 Güneşlenirken çıplak ayakla toprağa basmayı da ihmal etmeyin.

Güneşlenmek kanser riskini de azaltıyor

Daha önce Danimarka’ da yapılan bir çalışmada güneşlenmenin meme kanseri riskini yüzde 17 azalttığı tespit edilmişti (1).

İran’ da yapılan yeni bir çalışmada da ergenlik ve erken yetişkinlik döneminde güneşlenmenin meme kanseri riskini azalttığı ve hayat boyu kümülatif maruz kalmanın da koruyucu etkileri olduğu ortaya kondu (2).

Ergenlikte her ekstra saat güneşlenme → kışın %16, yazın %11 daha düşük risk. 

Hayat boyu her ekstra saat/gün → kışın %16, yazın %9 daha düşük risk sağlıyor.

30 yaş sonrası etki görülmüyor, doz-bağımlı koruma var.

Kış güneşi daha düşük açıda (daha az UVB, ama UVA hala var), deri daha fazla açıkta olabilir veya İran gibi bölgelerde yazın çok sıcak/örtülü giyim sebebiyle maruziyet sınırlı kalıyor olabilir.

Çalışma kış maruziyetinin “daha değerli” olduğunu ima ediyor ama tam mekanizmayı açıklamıyor.

Olayın mekanizması

Mekanizma D vitamini sentezi, nitrik oksit salınımı, immüno-modülasyon ve sirkadiyen ritim düzenlemesi üzerinden açıklanıyor.

Bunlar deri yüzey alanının genişliği ile artar, yani vücudun mümkün olduğunca büyük kısmı ne kadar çıplak olursa o kadar etkili olur.

Meme kanseri riskinin İran gibi kadınların kapalı olduğu bir ülkede de görülmesi kanserden koruyucu etkinin D vitamini sentezi dışındaki etkenlerle ilişkili olma ihtimalini artırıyor.

Adam gibi yani doğru güneşlenmek gerekir

Güneş ışığından tam fayda görmek için bilinçli güneşlenmek şarttır.

1️⃣ Bilhassa D vitamini sentezi için her gün öğle vakti (12-13 arası) 15-20 dakika güneş banyosu yapılmalıdır; tabii ki güneş kremi sürmeden.

2️⃣ Cildin ne kadar geniş kısmı güneş alırsa o kadar iyidir. Kol içleri gibi derinin daha beyaz olan yerlerinde sentez daha fazladır.

3️⃣ Yazın depolanan D vitamini kış için de yeterlidir. İkide birde kanda D vitamini seviyesine baktırmak hamâkattır. 

4️⃣ Camdan geçen güneş ışınları D vitamini sentezi sağlamaz; güneş doğrudan cilde vurmalıdır.

5️⃣ Güneş altında saatlerce yatıp marsık gibi kararmak akla ziyan bir iştir.

6️⃣ Kırmızı ve kızılötesi ışınları almak için sabah ve akşam güneşi uygundur.

7️⃣Kırmızı ve kızılötesi ışınlar kıyafetlerin üzerinden geçerler, ille de güneş ışınlarının doğrudan deriye teması gerekmez.

8️⃣ Vücut iç saatinin (sirkadiyen ritim) sağlıklı olması sağlanır.

Gelelim neticeye

💥 Bu tür çalışmalar illiyeti değil ilişkiyi gösterir. Güneş maruziyeti, fiziksel aktivite, vücut ağırlığı ve hayat tarzı gibi birçok faktörle birlikte değiştiği için tek başına koruyucu etki atfetmek tabii ki doğru değildir.

💥 Sağlıklı olmanın, hastalıklardan korunmanın yolu haplardan, aşılardan, takviyelerden değil öncelikle adam gibi yaşamaktan geçer. Güneşlenmek de adam gibi yaşamanın temel unsurlarındandır.

💥 Güneş ışınlarından bilinçli istifade etmek gerekir, sabah, akşam ve öğlen güneşlenmenin farklı faydaları vardır. Gündüz dışarıda daha fazla zaman geçirin. Gece olabildiğince suni ışıktan kaçının. Erken yatın, erken kalkın.

💥 Güneşe maruz kalmanın İran gibi kadınların kapalı olduğu bir ülkede etkili olması çok önemli. Bu bize kanserden korunmada D vitamini dışındaki faktörlerin rolünün daha da fazla olabileceğini düşündürüyor.

💥 Takviyecilere sesleniyorum: Gölge etmeyin, başka ihsan istemiyoruz!

NOT: Adam gibi erkek gibi demek değildir; doğru, olması gerektiği gibi anlamındadır.

Kaynaklar: 

1. https://ahmetrasimkucukusta.com/2021/02/06/yazilar/tip-yazilari/kanser/gunes-meme-kanserini-yuzde-17-azaltiyor/

2. https://aacrjournals.org/cebp/article-abstract/34/11/1963/766713/Lifetime-Sunlight-Exposure-and-Risk-of-Breast

Makale: Lifetime Sunlight Exposure and Risk of Breast Cancer: A Population-Based Incident Case–Control Study 

***

Siz de yorumunuzu paylaşın: