D VİTAMİNİN FAZLASI BUNAMAYI HIZLANDIRABİLİR

Yazı Fontunu Büyült Yazı Fontunu Küçült Yazı Fontunu Sıfırla

Yayınlanma tarihi: 12 Eylül 2026

kasa fişi

D vitamini takviyelerinin kemiklerden kalbe, bağışıklıktan beyne kadar her derde deva gibi sunulduğu bir dönemde, yeni bir çalışmanın sonuçları D vitamini meftunlarını şaşırttı. 

Bu çalışma, ABD’deki Health and Retirement Study verilerini kullanan uzunlamasına (6 yıl takip) bir kohort çalışması.

5065 yaşlı yetişkin (ortalama yaş 67,5) incelendi; bunların yaklaşık %40’ı D vitamini takviyesi kullanıyordu.

Çalışmada D vitamini hapı kullananlarla kullanmayanların bilişsel işlevlerindeki değişim karşılaştırıldı.

Ölçülenler:

▪ Genel bilişsel skor

▪ Yönetici işlevler (dikkat, işlem hızı, çalışma belleği)

▪ Epizodik bellek

Ana sonuç: Takviye kullananlarda genel bilişsel skor ve yönetici işlevler biraz daha hızlı düştü.

Genel biliş: yılda −0,052 puan daha fazla düştü

Yönetici işlev: yılda −0,021 puan daha fazla düştü

▶ Bu hızlanmış düşüş yalnızca başlangıçta kan D vitamini düzeyi zaten normal olanlarda görüldü. Düzeyi yetersiz/eksik olanlarda böyle bir ilişki bulunmadı.

▶ Sonuçlar; yaş, cinsiyet, eğitim, fiziksel aktivite, sigara, alkol, diyabet, kalp hastalığı, depresyon, beslenme ve başka birçok faktör hesaba katıldıktan ve cinsiyet açısından eşleştirme yapıldıktan sonra da benzer kaldı.

Çalışmada kullanılan eşikler (2011 Endocrine Society kılavuzu):

▪ Eksiklik: 25(OH)D < 20 ng/mL (~50 nmol/L)

▪ Yetersizlik: 21–29 ng/mL

▪ Analizde “normal”: ≥ 30 ng/mL (~75 nmol/L)

Yani “fazla” burada toksik düzey (≥100–150 ng/mL) değil; zaten ≥30 ng/mL iken ekstra hap demek. Hedef çoğu kılavuzda 20–50 ng/mL bandı.

Çalışmanın mesajı şu: D vitamini hapı, D vitamini seviyesi yeterli olan yaşlılarda bilişsel gerilemeyi yavaşlatmıyor; hatta bu grupta hafif daha hızlı düşüşle ilişkili görünüyor.

“Beyin için D vitamini içeyim” diye, düzeyi normalken rastgele hap kullanmak bu çalışmaya göre desteklenmediği gibi tam aksine yüksek seviyeler bunamayı hızlandırabilir.

Yazarlar da diyorlar ki: D vitamini mümkünse besin ve makul güneşle alınsın; net endikasyon yokken yaşlılara takviye önermekte temkinli olunmalı.  Sonuçların daha büyük, ileriye dönük çalışmalarla doğrulanması gerekir.

FINDIT ve benzeri randomize çalışmalar da yeterli popülasyonda demans/kognisyon faydası göstermedi. “Eksik değilse doldur” mantığı yanlış.

FIND (Finnish Vitamin D Trial) — yeterliliği yüksek yaşlılarda 1600 veya 3200 IU/gün, ~5 yıl: demans insidansına etki yok. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12149738/

VitaMIND — hafif–orta D vitamini düşüklüğü + erken bilişsel yakınma, 24 ay, uzak RCT: yürütücü işlev ve diğer kognitif ölçütlerde plaseboya üstünlük yok. https://www.jamda.com/article/S1525-8610(25)00228-2/fulltext

▶ Bu bir gözlemsel çalışma. İlliyeti ispatlamıyor (hap içenler başka yönlerden de farklı olabilir). Randomize denemelerdeki delil de zaten karışık. Ama gerçek hayattaki kullanım için mesaj net: Yeterli seviyedeyseniz ekstra D vitamini hapı bilişi (beyni) korumuyor.

Gelelim neticeye

Bu çalışma, D vitamini eksik olmayan insanlara, beyni koruyacağı veya yaşlanmayı yavaşlatacağı iddiasıyla gelişigüzel D vitamini vermenin doğru olmadığı gibi zararlı da olabileceğini gösteriyor.

D vitamini ve diğer takviyelerle insanların beyni yıkanıyor.

Gıdalarda eskisi kadar vitamin ve mineral olmadığı doğrudur ama bunların bol olduğu senelerde insanların yedikleri sebze ve meyvelerin çeşitliliği de miktarı da çok azdı.

Birçok insan sadece kendi ülkesinde, kendi şehrinde hatta kendi köyünde ve hatta ve hatta kendi bahçe veya tarlasında yetiştirdikleriyle beslenirdi.

Bugün her mevsim dünyanın dört bir tarafında yetişen onlarca çeşit sebze ve meyve var sofralarda.

D vitamininin güneşin tesiriyle deride senteziyle temini doğru ve faydalı olan yoldur.

D vitamini hapı alanlar, güneşten kaçıyorlar ve güneşlenmenin bin bir nimetini ıskalıyorlar.

Tüm vitamin ve mineraller hap olarak değil yiyecek ve içeceklerle alınmalıdır.

Fazla mal göz çıkarmaz sözü doğrudur ama fazla vitamin insanı hasta da eder.

NOT: Epizodik bellek: Epizodik bellek, yaşadığın olayları zaman ve yer ile birlikte hatırlama belleğidir. “Ne oldu, nerede oldu, ne zaman oldu?” sorularının cevabıdır. Kısaca: kişisel yaşanmış anı belleği.

Örnekler: Dün akşam annenle mutfakta çay içerken yağmur yağdığını hatırlamak/ Geçen yaz Bodrum’da ilk denize girdiğin günü canlandırmak/ Bu sabah hapı suyla aldığını hatırlamak

Ezberlediğin bilgi (Ankara başkenttir) semantik bellektir. “O gün orada bunu yaşadım” diye hatırladığın şey epizodik bellektir.

Kaynak: https://bmjopen.bmj.com/content/16/1/e106050

Makale: Association between vitamin D supplement use and cognitive functioning: a longitudinal cohort study

***

İlgili Diğer Yazılar:

Siz de yorumunuzu paylaşın: