ANNE SÜTÜNÜN DİŞ ÇÜRÜMELERİNE YOL AÇTIĞI İDDİASI DOĞRU MU SAFSATA MI?

Yazı Fontunu Büyült Yazı Fontunu Küçült Yazı Fontunu Sıfırla
kasa fişi

Anne sütünün, özellikle de geceleri istendiğinde verilmesinin erken çocukluk dönemi diş çürük riskini artırabileceği literatürde ilk defa 1977’ de Kotlow tarafından klinik gözleme dayalı vakalarla bildirildi (1).

Zamanla, özellikle de gece yatar pozisyonda emzirmenin sütün bebeğin ağzında uzun süre kalması dolayısıyla diş çürüklerine sebep olabileceği iddiaları artmaya başlandı.

2000’ de 28 araştırmaya dayanan sistematik değerlendirmede kanıt değeri orta derecede olan “üç” araştırmaya göre bir seneden fazla ve dişler sürdükten sonra gece emzirmenin çürük riskini artırabileceği bildirildi (2).

Bu “endişe(!)American Dental Association (ADA) ve American Academy of Pediatric Dentistry tarafından da onaylandı ve ilk dişler sürmeye ve diyetle diğer karbonhidratlar alınmaya başlandığında “ad libitum” (istenildiği zaman) emzirmeden kaçınılması tavsiye edildi (3, 4).

Gel gelelim anne sütünün diş çürümelerini artırdığına dair yeterli delil hiçbir zaman ortaya konamadı; 2007’ de NHANES verilerinden faydalanarak gerçekleştirilen araştırmada da anne sütünün ve emzirme süresinin çürümeler için bağımsız risk faktörleri olmadığı sonucuna ulaşıldı (5).

Yeni bir çalışmada Brezilya’ da düşük gelirli ailelerde bebeklerin 24 ay veya daha uzun süre emzirilmesinin erken çocukluk dönemi çürüklerini artırdığı bildirilmekle beraber araştırmacılar bu sonucun çürüklerin sebebi olduğunu iddia etmiyor, bundan rafine şekerden zengin gıdaların mesûl olabileceğini vurguluyorlar (6).

En az 6-7 ay süreyle anne sütü emen bebeklerde 30 aylık olduklarında diş çürüklerinin sadece mama ile beslenen bebeklere göre daha fazla olduğu fakat bu ilişkinin çocuk büyüdükten sonra kaybolduğu bildirildi (7).

Nitekim Canadian Dental Association bebeğin beslenmesinde çok faydalı olduğu ve birçok hastalığı önlediği gerekçesiyle “emzirmeyi destekliyor” ve günlük ağız temizliğinin iyi yapılmaması durumunda anne sütünün diş çürüklerine yol açabilen birçok faktörden sadece biri olabileceği görüşünü savunuyor (8).

Birçok faydası hesaba katıldığında anne sütü ısrarla tavsiye edilmelidir

Anne sütünün hususiyetleri veya emzirme uygulamaları dolayısıyla emzirmenin diş çürümelerine yol açacağı inancını güncel bilimsel deliller desteklemiyor (9):

“Çürük gelişiminde istenildiği zaman emzirmeden ziyade ağız temizliği gibi diğer faktörlerin rolü çok daha fazladır.

Emzirme ve biberonla beslemenin biyo-mekanikleri de farklıdır, süt emzirmede yumuşak damağa temas eder, dişlerde kalmadan da yutulur.

Diş çürümelerinde esas faktörün şeker, az miktarda tükürük ve asit ortamda üreyen streptococcus mutans bakterilerinin varlığı olduğu unutulmamalıdır.

Birçok faydası hesaba katıldığında anne sütü ısrarla tavsiye edilmelidir.

Dişhekimleri ebeveynleri bebeklerinin ilk dişleri çıkmaya başladığında doğru ağız temizliği uygulamaya teşvik etmeli ve şeker tüketimi minimum seviyede tutulmalıdır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de “emzirin” diyor

DSÖ, bebeklerin büyüme ve gelişmeleri için gerekli her türlü besin ögesi bulunan anne sütünü 6 aydan sonra uygun ek gıdalarla beraber 2 yaşına hatta daha ötesine kadar tavsiye ediyor (10).

ADA dergisinde yayınlanan geniş kapsamlı bir değerlendirmede emzirme ve çürük arasında bir ilişkiyi ispatlayacak yeterli delil olmadığı vurgulanıyor ve American Academy of Pediatric Dentistry’ in şu tavsiyeleri bildiriliyor (11):

Emzirmeden sonra bebeğin damak ve dişlerinin nazikçe temizlenmelidir.

İlk 6 ay sadece anne sütü verilmeli ve daha sonra emzirmeye ek besinlerle beraber en az 12 ay veya daha uzun süre anne ve bebeği tarafından istendiği müddetçe devam edilmelidir.

Anne sütü olmadan “asla”!

Anne sütünün diş çürükleriyle ilişkisi olmadığı gibi tam aksine diş çürümelerini önlediğini gösteren sayısız araştırma ve meta-analiz var.

Aşağıda bunlardan bazı örnekleri sunuyorum:

7 elektronik veri tabanının taranmasıyla gerçekleştirilen meta-analizde, diş çürüklerinin anne sütü ile beslenen bebeklerde biberonla beslenenlere nazaran daha az görüldüğü belirlendi.

Dört çalışmada biberonla beslenen çocuklarda çürümelere daha fazla rastlandığı, üçünde ise böyle bir ilişki bulunmadığı ortaya çıktı.

Sonuç: Bu bilimsel delillere göre emzirmenin erken çocukluk dönemindeki diş çürüklerine karşı koruyucu faydası vardır (12).

*

Gece veya istenildiğinde emzirmenin bebeklik ve okul öncesi çağda diş çürükleri ile ilişkisini belirlemek için MEDLINE, Lilacs ve SciELO makaleleri, önemli internet siteleri, ders kitapları, uzlaşı yayınları taranarak yapılan değerlendirmede, anne sütünün diş çürüğü gelişimi ile ilişkili olduğunu gösteren bilimsel delil bulunamadı (13).

*

Şekerle ilgili beslenmenin 6-18 yaş arasında diş çürüklerine olan etkisinin incelendiği ileriye dönük çalışmada şeker tüketimi arttıkça diş çürümelerinin de arttığı ve florür kullanılmasına rağmen en düşük şeker tüketiminin bile diş çürümeleriyle ilişkili olduğu tespit edildi (14).

*

PubMed, CINAHL ve EMBASE veri tabanlarında yapılan tarama ile belirlenen 63 araştırmanın meta-analizinde emzirmenin diş çürümelerine karşı koruyucu olduğu, 12 aylıktan sonra çürük riskindeki artışın sebeplerinin araştırılması gerektiği sonucuna varıldı (15).

*

Breastfeeding and dental caries” başlıklı ve diş çürümelerinin sebeplerinin de bildirildiği geniş kapsamlı bir makalede ulaşılan sonuç da şu (16):

“Uzun süreli emzirme ile erken çocukluk diş çürükleri arasında kesin deliller bulunmadığı için anneler istedikleri müddetçe süt vermeye teşvik edilmelidir”.

Neden anne sütü?

BİR: Anne sütündeki antikorlar diş çürümelerinin sebebi olan streptococcus mutans bakterisinin üremesini önler.

İKİ: Sütte bulunan laktoferrin streptococcus bakterilerini öldürür.

ÜÇ: Bu bakteriler anne sütünde bulunan laktozu bazı mamalarda bulunan sukroza göre daha az kullanabilirler.

DÖRT: Bazı mamalar diş minesini eritir, asitliği artırır, bakteri üremesini kolaylaştırır ve diş çürümelerine yol açar (17).

Türk çocuk dişhekimleri ne diyor?

Ülkemizde bu mevzuda yapılmış bir bilimsel araştırmaya ulaşamadım.

TPD Derneği Başkanı Figen Seymen anne sütünün diş çürüklerini önleyici etkisini reddediyor ve şu görüşleri dile getiriyor (18):

Anne sütünün diş çürüklerini önleyici etkisinin önemi” şeklindeki  yanlış bilginizi ise okuyucularınızla paylaşmadan önce keşke bizlere danışsaydınız. Anne sütünün koruyucu özellikleri ve birçok yararının yanı sıra özellikle dişler sürdükten sonra uzun süreli ve özelliklede gece uyku öncesi bebeğe verilmesinin erken çocukluk çürüklerinin oluşumunda rolü bulunmaktadır.

Sadece sağlıklı beslenme ile dişlerin çürükten korunması mümkün değildir”.

Gelelim neticeye

BİR: Anne sütü, bir çocuğun büyüme ve gelişmesi için tüm besin ögelerini barındıran, çocuğu diş çürümeleri de dâhil birçok hastalığa karşı koruyan, eşi benzeri olmayan mükemmel bir gıdadır.

İKİ: Bilimsel değeri çok düşük bir yayından (gözleme dayalı olgu bildirisi) hareketle ve hiçbir yeterli delil ortaya konamadığı hâlde, meme verme ile diş çürüklerinin ilişkilendirilmesi akıl ve mantıkla da bilim ve tıbbın temel prensipleriyle de bağdaşmıyor.

ÜÇ: Bu mukaddes gıda hakkında soru işaretleri yaratmaya yol açan, bilimsel dayanağı bulunmayan ve aslında gizliden gizliye anneleri meme vermekten uzaklaştırmayı amaçlayan açıklamalar sadece mama ve biberon üreticilerinin işine gelir.

DÖRT: Anne sütünün diş çürümelerine yol açtığı iddiası gerçek mi safsata mı siz karar verin.

Kaynaklar:

1. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/325036

2. http://search.proquest.com/openview/6df6d25b781fbbcd8d548f10e0fe7656/1?pq-origsite=gscholar

3. http://www.ada.org/en/about-the-ada/ada-positions-policies-and-statements/statement-on-early-childhood-caries

4. http://www.aapd.org/assets/1/7/P_ECCClassifications.pdf#xml=http://pr-dtsearch001.americaneagle.com/service/search.asp?cmd=pdfhits&DocId=601&Index=F%3a%5cdtSearch%5caapd%2eorg&HitCount=5&hits=3b6+3d5+3d8+5cc+880+&hc=62&req=breast

5. http://pediatrics.aappublications.org/content/120/4/e944

6. http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1806-83242013000400356&lng=en&nrm=iso&tlng=en

7. http://bmjopen.bmj.com/content/5/3/e006982.abstract

8. http://www.cda-adc.ca/_files/position_statements/BreasfeedingandECC.pdf

9. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26418916

10. http://www.who.int/nutrition/publications/infantfeeding/9241562218/en/

11. https://www.researchgate.net/publication/235392818_Breastfeeding_An_Overview_of_Oral_and_General_Benefits

12. http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0142922

13. http://www.jped.com.br/conteudo/04-80-S199/ing.pdf

14. http://jdr.sagepub.com/content/early/2016/01/12/0022034515625907.abstract

15. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/apa.13118/pdf

16. http://chirofamilial.com/wp-content/themes/chiro/imgs/pdfs/CL4-1Larvigne.pdf

17. https://www.breastfeeding.asn.au/bfinfo/breastfeeding-and-tooth-decay

18. http://ahmetrasimkucukusta.com/2016/06/16/bir-tavsiye/turk-pedodonti-dernegi-baskani-ni-cevabi/comment-page-1/#comment-47950

Yazı için 11 yorum yapılmış:

  1. Ayhan Kara dedi ki:

    Anne sütüne karşı çıkanlarla yumurta-tereyağı ve yağlı yoğurdu kötüleyenler aynı güruhtur.

  2. Dinçer dedi ki:

    Yarın da biri çıkar ve anne sütü kanserojendir diyebilir şaşırmayın diye söylüyorum.

  3. 3 oğlan anası dedi ki:

    İsteyenler istedikleri kadar anne sütünü karalasınlar ellerinden geleni arkalarına komasınlar hiç mi hiiiiç fark etmez. İnsanlar bu karalamaları yapanların amacını gayet iyi biliyor. Evet, inadına ana sütü, inadına ana sütü, bizi bu tür algı operasyonlarıyla korkutamazsınız.Üç oğlumu da 2 yaşına kadar emzirdim çok şükür hepsi de sapasağlıklı dişleri de canavar dişi gibi.

  4. Canan Karatay dedi ki:

    Anne sütü kadar, yararlı, faydalı, hastalıklardan koruyucu, dengeli ve doğal, çiğ olarak, bol kolesterol, D vitamini, antikorlar, ve dengeli olarak omega-3/6, ve laktoz ve su içeren bir içeceği hiç bir endüstüri üretemez bu bir.

    Emzirme sırasında da Yeni doğan ve annenin birlikteliğinin, mutluluğun, hazzın, sevgi ve şefkat hissinin başka olaylarla karşılaştırılmasının mümkünü yoktur şu dünyada!

    Mehmet Akif ne diyor bakın!

    ‘Kolay bir iş mi, senin anne olduğun var mı?’

    Gerisi lafü güzaftır!

    Asırlardan beri anneler emziriyor, süt anneler tutuluyor, anne sütü bankaları kuruluyor!

  5. Hidayet dedi ki:

    Efendim tamam batı tıbbıdır her türlü akılsız işleri yapabilir ama ya bunnun peşinde koşan bizimkiler ne demeli. Ana sütü gibi müthiş bir gıda varmı. Neymiş efendim dişleri çürütüyormuş, tamamen palavra. Aksine dişleri korur bu böyle biline.

  6. Figen Seymen dedi ki:

    Her zaman olduğu gibi yine popülizm yapmakta ve bundan nemalanmaktasınız.
    Benim söylediklerimi saptırmak yerine kendi branşınızla ilgili konu bulmanızı öneririm.

    Anne sütü laktoz ismi verilen süt şekerini içerir. Bir yaşından sonra çocuğa gece boyu sık sık verildiğinde uzun süre diş yüzeyinde temizlenmeden kalmakta ve diş çürüğüne neden olabilimektedir. Aynı alışkanlıklar uzun süre devam ederse bebeğin ön dişlerinde başlayan çürük tüm süt dişlerine yayılabilir. Sonuç olarak bebeklere 1 yaşından sonra verilen anne sütünün de içindeki şekerden dolayı çürük yapabileceği bilinmeli ve dikkat edilmelidir.

  7. faik dedi ki:

    Anamın sütünün yarısı bana haram mı oldu şimdi.

  8. Baki Akkaya dedi ki:

    Ahmet Rasim Bey 20 adet bilimsel kaynak göstererek tezini ispatlıyor ama bir de Figen Hanımın cevabına bakın. Popülizm yapıyor ve bundan nemalanıyor diyerek verdiği cevap bence iftira etmekten başka bir şey değil. Neden popülizm yaptığını ve nasıl nemalandığını bize kanıtlarla göstermesi gerekir. Biz Figen hanımdan kendi görüşlerini kanıtlamasa bile hiç değilse destekleyen tatmin edici bilgi ve bilimsel veriler beklerken verdiği cevap tam anlamıyla bir bilim kadınına yakışmayan bomboş sözler.

  9. XYZ dedi ki:

    Şu mantıksızlığa bakın, anne sütü gibi dünyanın en kutsal gıdasına içinde laktoz var, bir yaşından sonra çocuğa gece boyu sık sık verildiğinde uzun süre diş yüzeyinde temizlenmeden kalmakta ve diş çürüğüne neden olabilir… aynı alışkanlıklar uzun süre devam ederse bebeğin ön dişlerinde başlayan çürük tüm süt dişlerine yayılabilir.
    Ne kadar akıl, mantık ve bilgiden yoksun bir cevap, olabilir… yayılabilir… diyerek çocuklar en değerli gıdalarından yoksun bırakılmaya çalışılıyor.
    Olabilir.. yapabilir… taş düşebilir… ayı çıkabilir..
    Hedefiniz nedir, anne sütüyle alıp veremediğiniz ne var anlamak olanaksız.
    Sizin bu sözlerinizde de kasıt olabilir.. bebek sağlığını riske atabilir… oldu mu beğendiniz mi?

  10. faik dedi ki:

    Yalan söyleyenler olmasa, doğru söyleyenler nasıl kazanacak?

  11. Kamuran dedi ki:

    Anne sütüne çamur atanları kınıyorum, bunlar belli ki sütü bozuk takımı. Anne sütü dünyanın en değerli kutsal gıdasıdır, bu böyle biline!

Siz de yorumunuzu paylaşın:

CAPTCHA (Şahıs Denetim Kodu) Resmi